Het Ontbijtnieuws startte op 2 oktober 1989 als onderdeel van de Veronique ontbijtshow, gepresenteerd door Jan de Hoop. Hij groeide – mede dankzij de truien met bijpassende mokken – uit tot het gezicht van het programma.
Met een bebloed gezicht deed Jan de Hoop (71) in 1989 auditie voor Veronique Nieuws, de voorloper van het RTL-Nieuws. Hij was op weg naar de screentest vergeten zich te scheren, had bij Kruidvat nog snel een wegwerpmesje gekocht en zo zijn wangen opengehaald. Die screentest was eigenlijk een formaliteit, want De Hoop was al aangenomen vanwege zijn jarenlange radio-ervaring op zeezender Radio Mi Amigo en bij Veronica Nieuwsradio. Alleen wist niemand of hij ook voor de camera nieuws kon voorlezen. Dat kon hij, en een paar weken later stond hij in een studio die nog gebouwd moest worden.
Het team dat de allereerste commerciële nieuwsuitzending van Nederland moest gaan maken, oefende vooraf in een hotelkamer met een consumentencameraatje. Geen van hen had televisie-ervaring. Later verhuisde het gezelschap naar een villa aan de ’s-Gravelandseweg in Hilversum, waar de voornaamste bezigheid bestond uit het verzamelen van telefoonnummers van ministers en woordvoerders. De Hoop: ‘We hadden helemaal niets. Als er een staking bij Heineken was, moest je iemand kunnen bellen. Die nummers hadden we niet.’ Er was geen beeldarchief: bij de NOS kon je beelden uit de kast pakken, bij RTL bestond die kast niet. De redactie had één telefoonlijn; moesten er twee mensen tegelijk gebeld worden, dan liep de tweede redacteur naar de telefooncel voor de deur. De Hoop vulde die eerste dagen met het verzamelen van contactgegevens en het maken van proefreportages. Tussen de middag smeerde hij boterhammen voor het team.
Op 2 oktober 1989 ging de Veronique Ontbijtshow de lucht in, met Catherine Keyl en Marc Jacobs als presentatoren en De Hoop als nieuwslezer. Het signaal moest in die pioniersdagen nog via een landlijn naar Luxemburg, vanwaar RTL uitzond, en die verbinding viel om de haverklap uit. Dan verscheen er een Luxemburgse tekst in beeld: Mir hunn hei e klenge Problem, wij hebben een klein probleem. De Hoop was bloedzenuwachtig voor elke uitzending, maar door al die chaos verdwenen zijn zenuwen als sneeuw voor de zon. Diezelfde chaos leerde hem ook improviseren. ‘Doordat het steeds fout ging, werd ik gedwongen die autocue los te laten en zelf de boel maar aan elkaar te praten.’ In het begin droeg hij nog een snor, maar die werd er na twee uitzendingen afgeschoren: dove en slechthorende kijkers klaagden dat ze hem niet konden liplezen. Het ochtendprogramma werd opgenomen op een stukje studio van vijf vierkante meter, de enige plek waar genoeg lampen werkten. In een hoekje stond het decor van de rubriek van Anniko van Santen, herinnert hij zich. Midden in een nieuwsblok donderde het hele zaakje in elkaar. ‘Het was allemaal enorm houtje-touwtje,’ vat De Hoop samen.
De kijkcijfers vielen tegen, de ontbijtshow werd na een seizoen geschrapt en het ontbijtnieuws moest eigenlijk mee het graf in. De Hoop en een paar collega’s bedachten een list. Ze zouden de presentatiestukjes met een losse camera op de redactie opnemen en de items ertussen plakken. Toen opperde iemand dat ze de beurskoersen beter in de studio konden opnemen, want die veranderen de hele ochtend. De journaalstudio stond toch leeg. Als ze daar al zaten voor de koersen, konden ze de presentatie er ook doen. Als je live presenteert vanuit een studio, ben je eigenlijk gewoon aan het uitzenden. Zo glipte het ontbijtnieuws via een achterdeur de programmering weer in, in zijn definitieve vorm: twee man in de regie waar het avondnieuws er tien had, een redacteur die de autocue bediende en een presentator die zelf ‘een papje’ op zijn gezicht smeerde. Alles om de kosten maar zo laag mogelijk te houden. ‘Bij de televisie werken lijkt altijd zo glamoureus,’ zegt De Hoop. ‘Maar dat is het allesbehalve.’
Het avondnieuws was het vlaggenschip: daar moest alles strak en in het pak. Het ochtendnieuws werd iets minder serieus genomen. Tussen de bulletins werden in die beginjaren bijvoorbeeld de Smurfen uitgezonden. ‘Ik ben weleens in de Efteling herkend als die man van na de Smurfen,’ lacht hij. Een RTL-correspondent die ’s ochtends met de redactie belde en smalend vroeg of hij al met het echte nieuws verbonden was of nog met het ontbijtnieuws, werd door De Hoop weggedrukt. ‘We werden niet voor vol aangezien. Dat heeft weleens voor wrijving gezorgd.’
Het ontbijtnieuws was in die jaren ook de vaste proeftuin van RTL: alle nieuwe techniek werd er uitgetest, met als gevolg dat er voortdurend iets misging. Een zware studiolamp viel vlak langs De Hoops hoofd op de grond. ‘Ik schijn over de rand van mijn bureau te hebben gekeken en gezegd te hebben: er wordt nieuw licht op de zaak geworpen.’ De zelfrijdende camera’s draaiden soms de verkeerde kant op terwijl hij afscheid nam van de kijkers; hij klom op het bureau om hen alsnog een prettige ochtend te wensen. De bloopers vulden dagelijks de rubriek De TV draait door. Sommige kijkers dachten dat het opzet was. ‘Dat was het natuurlijk niet, maar die bloopers hebben ons wel enorm veel kijkers opgeleverd. Op een gegeven moment keken er over de hele ochtend twee miljoen mensen.’
Bij de overgang naar het weerbericht improviseerde De Hoop iedere uitzending een grapje. Toen weerman Maurice Middendorp op een ochtend een bloesje droeg dat precies leek op het uniform van de Albert Heijn-vakkenvullers, greep De Hoop zijn kans en deed de hele ochtend alsof Middendorp bij de supermarkt werkte. ‘Maurice is hier, hij heeft eerst de vakken gevuld en is nu klaar voor het weer.’ Of: ‘De lente is in de bonus, begrijp ik.’ Of: ‘We hebben Maurice even vanachter de kassa vandaan gehaald, misschien kun je zo even wijzen waar de koffie staat.’ Als de regisseur een geslaagde grap hoorde, vroeg hij of De Hoop die bij het volgende bulletin kon herhalen. ‘Nee, dan moet je Youp van ’t Hek vragen. Ik ben geen cabaretier,’ zei hij dan. De grapjes werden niet bedacht, die ontstonden ter plekke. ‘Als je dingen uit je hoofd gaat leren, ben je halverwege kwijt wat je wilde zeggen. Als je durft te vertrouwen dat je een verhaal kunt vertellen, is het veel echter en veel leuker.’
Als je durft te vertrouwen dat je een verhaal kunt vertellen, is het veel echter en veel leuker
Net zo onbedoeld ontstond de befaamde trui-en-mokcombinatie. De Hoop vond het gewoon gezellig om in een trui te zitten, met een mok erbij op tafel. Koffie zat er overigens nooit in, altijd water. Toenmalig baas Fons van Westerloo noemde hem liefkozend ‘de trui’. Tijdens de directievergadering zei hij: ‘De trui was weer in vorm vanochtend.’ Dat de mok op een dag toevallig dezelfde kleur had als de trui, merkte De Hoop zelf nauwelijks op, maar toen dat drie ochtenden achter elkaar zo bleek te zijn, begonnen kijkers massaal te reageren. De gimmick was geboren. Er werden mokken toegestuurd uit het hele land, vaak ook van bedrijven die hoopten met hun logo in beeld te komen. Het moeten er duizenden zijn geweest. De Hoop: ‘Die gingen uiteindelijk allemaal met medewerkers mee naar huis of naar bejaardentehuizen in de buurt, waar ze waarschijnlijk nog steeds uit die mokken drinken.’ Eén keer had hij een veelkleurige trui aan. Onder zijn bureau had hij zes mokken klaargezet. Bij ieder presentatieblok zette hij een andere kleur mok in beeld. ‘Je moet er geen nadruk op leggen, want het blijft het nieuws. Maar het was een aardigheidje waar niemand last van had en waar wij in de studio enorme lol om hadden.’
Om op gang te komen zong De Hoop voor de uitzending ‘Als de morgen is gekomen’ van Jan Smit, ‘voor zover daar sprake was van zang.’ Tussen de bulletins, terwijl de vooraf opgenomen items werden uitgezonden, moest hij wakker zien te blijven. In de studio stond een soundboard met korte geluidsfragmenten van oud-minister Ivo Opstelten, die bekend stond om zijn droge, bedaagde manier van spreken. De Hoop drukte op een willekeurig knopje en voerde dan een heel gesprek met het fragment dat eruit kwam, zonder te weten wat Opstelten ging zeggen. Collega’s namen dat soort momenten stiekem op en dat belandde dan weer op internet. ‘Als je al die dingen zo hoort, denk je: het lijkt de lach-of-ik-schiet-show wel, maar dat was het niet. We hebben bloedserieus nieuws gemaakt. Alleen was alles daaromheen wat losser dan ’s avonds.’
Gaandeweg groeide het ontbijtnieuws van luchtig aanhangsel tot volwaardig nieuwsprogramma. De Golfoorlog was het kantelpunt. De Hoop werd de studio in geduwd, zonder autocue, met minister van Defensie Joris Voorhoeve of een generaal tegenover zich, en moest ter plekke schakelen, samenvatten, de goede vragen stellen. Het was precies het soort televisie waar hij zijn radio-ervaring eindelijk kon laten gelden: niet voorlezen, maar denken en praten tegelijk. ‘Dan kun je laten zien wat je kunt.’ In de beginjaren werd het ontbijtnieuws bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen nog terzijde geschoven voor het ‘echte nieuws’. De laatste keer was dat niet meer zo: toen Biden werd gekozen, presenteerde De Hoop zes uur aan één stuk. Als de onderzoeksredactie een verhaal had, werd het ’s ochtends gelanceerd in plaats van ’s avonds en praatte de rest van het land er de hele dag over na.
In 2022 stopte De Hoop, na 33 jaar. Het programma draait door onder Robbie Kammeijer en Boyan Ephraim, met meer budget, meer onderwerpen en meer live-verbindingen dan het ooit had. Tot zijn eigen verbazing werden de trui en de mok van zijn laatste uitzending opgenomen in de collectie van Beeld en Geluid in Hilversum. Toen hij nog één keer terugkwam in de studio, vroegen collega’s of hij het miste, het ontbijtnieuws presenteren. Nee, zei De Hoop, totaal niet, en zeker de wekker niet die elke dag om half vier afging. Maar als hij het nieuws hoort over Iran en het Midden-Oosten, beginnen zijn handen wel te jeuken. ‘Dat virus blijft altijd bij je. Ik hou alles bij, ik lees alles, ik zie alles. Ik zou er bij wijze van spreken zo weer kunnen gaan zitten.’
Dit artikel komt uit VARAgids 13, 2026. Vanaf dinsdag 24 maart in de winkel, op de mat en in de VARAgids-app.
In de VARAgids tv-encyclopedie wekelijks biografieën over oude en nieuwe televisieprogramma’s, aan de hand van de mensen die meewerkten of het presenteerden. We delen VARAgids-artikelen uit het archief die in deze encyclopedie thuishoren, wekelijks aangevuld met een nieuw verhaal. Bekijk alle verhalen op varagids.nl/tvencyclopedie
Nick Muller 