Willem Wilmink zou op 25 oktober negentig zijn geworden. Ter gelegenheid daarvan verscheen De fijnste van Willem, waarin vijfentwintig liefhebbers, van Elsbeth Etty tot Erik van Muiswinkel, hun favoriete Wilmink-gedicht kiezen en vertellen waarom het hun zo dierbaar is. Het boek begon met een nachtelijke mail van Nick Muller aan Theo Hakkert van het Twentse cultuurplatform VersTwee. Muller schreef zelf de eerste bijdrage voor het boek, over een jongen die voor het eerst een brief van een meisje krijgt. Een fragment.
Er zijn momenten die een leven in tweeën delen, en het eigenaardige is dat je meestal pas achteraf begrijpt dat het zo’n moment was. Willem Wilmink (1936-2003) schreef over zo’n ogenblik: een jongen krijgt voor het eerst een brief van een meisje.
Zelf heb ik zo’n brief op die leeftijd nooit gekregen. Ik was als tiener een hopeloze romanticus en eigenlijk voortdurend wel stiekem verliefd op iemand, maar ik zou het nooit hebben durven zeggen tegen de meisjes op wie ik verliefd was. Daarvoor was ik veel te verlegen.
Het gedicht begint met iets merkwaardigs: de jongen weet wat voor brief hij in handen heeft voordat hij hem gelezen heeft. ‘Ik wist al wat voor brief het was / voordat ik maar een woordje las / van wat er stond.’ Misschien is dat wel een van de herkenbaarste dingen aan verliefdheid: je begrijpt iets voordat je het kunt uitleggen. Het lichaam loopt voor op de taal.
Daarna volgt de vergelijking die het gedicht zijn bijzondere lichtheid geeft: ‘een jongenshandschrift is altijd / zo hoekig als de puberteit, / meisjes zijn rond.’ Een jongen van veertien is hoekig in zijn lichaam, met ledematen die nog niet helemaal bij elkaar lijken te horen en een stem die te pas en te onpas overslaat. Maar ook in zijn hoofd is hij hoekig: er is veel gevoel, terwijl de woorden om dat gevoel te beschrijven nog moeten worden gevonden. Meisjes zijn rond, schrijft Wilmink, in hun lichaam en in hun handschrift, maar misschien ook in de verbeelding van de jongen die naar hen kijkt.
(Dit is een fragment. Het hele stuk is te lezen in het boek.)
De fijnste van Willem. Vijfentwintig liefhebbers over hun favoriete Willem Wilmink-gedicht (AFdH Uitgevers, 144 blz., € 24,50) is hier te koop.
