Voor een prikkie

In Van onschatbare waarde draait het niet alleen om antiek, maar vooral om de verhalen én de onderhandelingen die eraan vastzitten.

In de familie van Manja heeft het bronzen beeld dat zij erfde een naam: Harry. Vermoedelijk was het ooit een huwelijkscadeau aan haar grootouders. Het stond bij hen bovenaan de trap, en als klein meisje vond zij het al een eng ding. Nog steeds vindt zij het net een dodenmasker, zegt zij met een vies gezicht, en ook haar kinderen en kleinkinderen moeten er niets van hebben. Ze droomt zelfs weleens dat het beeld haar achterna zit. Het nachtmerrie-opwekkende beeld moest dus weg, desnoods voor een prikkie. Drieduizend euro leek haar een mooie prijs, maar minder mocht ook.

In de eerste kamer die zij op de opnamedag binnenliep, die van expert Bas Jonker, kreeg zij meteen een openingsbod van tienduizend euro, ruim het drievoudige van waar zij op had gehoopt. Wat Manja nauwelijks besefte en de experts onmiddellijk zagen, was dat het een beeld was van Hildo Krop, decennialang de stadsbeeldhouwer van Amsterdam, wiens werk aan tal van bruggen en gevels in de hoofdstad te vinden is. In plaats van toe te happen vroeg zij, met een pokerface, vijftienduizend euro. Jonker probeerde het met twaalf, met dertien, met veertien, met veertienenhalf, en zag haar telkens haar hoofd schudden. Uiteindelijk legde hij de gevraagde vijftien ruggen neer, omdat hij het beeld niet wilde laten lopen. Naderhand noemde hij haar de zwaarste onderhandelaar die hij ooit in zijn kamer had gehad, maar Manja had zelfs meer kunnen vragen: Arnold Wegh, de antiquair die sinds de eerste aflevering meedoet en wiens kamer zij nooit bereikte, bekende achteraf dat hij desnoods dertigduizend euro had gegeven.

“Dat is het leuke van dit programma, voor ons maar ook voor de kijker: je komt altijd verrassingen tegen”, zegt eindredacteur Marlies van Vilsteren, die al tien jaar aan het programma werkt. “Dat beeld was gewoon bijzonderder dan wij allemaal dachten.” Van Vilsteren is met haar team verantwoordelijk voor het hele traject van een aflevering, van de eerste aanmelding tot de uitzending.

Dat traject begint bij een format dat is overgewaaid uit Groot-Brittannië. Van onschatbare waarde is een Nederlandse bewerking van het Britse Four Rooms, dat tussen 2011 en 2019 op Channel 4 liep. Mensen uit het hele land bieden een bijzonder voorwerp te koop aan op Paleis Soestdijk, waar vier kamers klaarstaan met daarin doorgewinterde antiekhandelaren die met eigen geld kopen. De verkoper kiest zelf de volgorde, onderhandelt in de kamer met de expert en beslist daarna of hij de deal sluit of een deur verder gaat. Wie weigert kan niet meer terug: het bod vervalt zodra de deur dichtgaat.

Bij Fremantle, de producent van het programma, komen elk seizoen zo’n driehonderd aanmeldingen binnen van kijkers die iets op zolder hebben staan. Dat lijkt veel, maar het levert vooral veel van hetzelfde op. “Je wilt niet alleen maar kandelaars of alleen maar een vaas of alleen maar zilver”, zegt Van Vilsteren. Haar redacteuren kammen daarom Marktplaats uit. “De variatie haal je niet uit de aanmeldingen alleen, dus af en toe moet je breder denken.”

De kennis om te beoordelen wat ertoe doet, heeft de redactie niet in huis. “Wij zijn toch meer tv-makers dan kunstkenners”, zegt Van Vilsteren. “We worden er zelf wel steeds beter in, maar het blijft prettig dat iemand meekijkt die er werkelijk verstand van heeft.” Die iemand is een taxateur, bij wie de redactie geregeld koffie drinkt met de stapel aanmeldingen op tafel. “Hij helpt ons met de selectie.”

Ondertussen weegt Van Vilsteren welk stuk bij welke expert past. Het ene voorwerp hoort thuis bij Jonker, het andere bij Wegh, Bianca Frölich heeft een voorliefde voor kunst en design uit de twintigste eeuw, de gebroeders Kramer, uit een Amsterdamse familiezaak, zijn dol op tegels en Delfts blauw, en bij Ronald van Zadelhoff, die sinds 2000 de derde generatie van het Hilversumse veilinghuis Van Zadelhoff vertegenwoordigt, kan zowat alles terecht wat in een veilingzaal voorbijkomt, van goud en zilver tot regelrechte rariteiten. Het mooiste is een voorwerp dat ze allemaal willen hebben, zoals Harry. “Dan ga je als kijker hopelijk echt de strijd voelen over wie het mee naar huis krijgt.”

Lees verder in de VARAgids, 28 juli 2026.