Gijs Scholten van Aschat over Stefan Zweig, Gaite Jansen en Einaudi

De komende maanden speelt Gijs Scholten van Aschat (1959) in De dingen die voorbijgaan van Toneelgroep Amsterdam. Ook trekt hij met Pierre Bokma door het land om college te geven over William Shakespeare en repeteert hij voor nieuwe stukken. Wat leest, kijkt en luistert hij als hij niet met toneel bezig is? Lees verder Gijs Scholten van Aschat over Stefan Zweig, Gaite Jansen en Einaudi

Dennis Weening: ‘Geert Wilders is een gevaarlijke man’

Dennis Weening (39) vindt ‘zijn’ Expeditie Robinson natuurlijk beter dan Wie is de Mol? – maar zijn deelname aan laatstgenoemde programma is wel zijn ‘allertofste’ televisie-ervaring tot nu toe. Zelf zou hij het minst graag op een onbewoond eiland zitten met Eddy Zoey. En van Geert Wilders moet hij ook niets hebben. ‘Dat is een gevaarlijke man.’  Lees verder Dennis Weening: ‘Geert Wilders is een gevaarlijke man’

Bart Van Loo over Simenon, Charles Aznavour en Emile Claus


De culturele agenda van schrijver en conferencier Bart Van Loo. Gepubliceerd in HP/De Tijd, 4 november 2015.

BOEKEN

“Ik lees altijd en overal. Zelfs op het toilet. Dichtbundels zijn perfect om bij een doorsnee toiletbezoek door te bladeren. Zit ik wat langer, dan pak ik de brieven van Gustave Flaubert erbij. Meerdere bundelingen van zijn brieven zijn in het Nederlands verschenen, maar de mooiste blijft Haat is een deugd. Lees verder Bart Van Loo over Simenon, Charles Aznavour en Emile Claus

Zelfportret Frank Lammers: “Ik erger me aan een groot deel van de Nederlandse bevolking”

Frank Lammers (Mierlo, 1972) is acteur. Hij speelt de hoofdrol  in J. Kessels, de verfilming van de gelijknamige roman van P.F. Thomése en de openingsfilm van het Nederlands Film Festival in Utrecht, en maakt later dit jaar zijn regiedebuut met de speelfilm Of ik gek ben.

Wat is uw huidige gemoedstoestand?
Eh, nouja, mwah. Ik heb me weleens beter gevoeld. M’n moeder is ziek, heb ik net gehoord. Dus dat vind ik niet zo leuk.

(NB: niet lang na dit interview is de moeder van Frank Lammers overleden.)

Wie zijn uw helden?
Romario, omdat hij een briljant voetballer is. Ghandi, omdat hij moreel superieur is. En Martin Luther King. Die had lef.

Aan wie ergert u zich?
Aan een groot deel van de mensheid, vrees ik. Een zeer naar percentage. Zeker nu ik zie hoe er door de regering en een groot deel van de bevolking zo hardvochtig wordt omgegaan met de vluchtelingenproblematiek.

Bent u aantrekkelijk?
Ik ben een filmster, hallo.

Wat is uw grootste angst?
Dat mijn moeder doodgaat. En dat m’n kinderen iets overkomt.

Gelooft u in God?
Nee, maar als hij wel bestaat, dan bij dezen: excuses.

Bidt u weleens?
Ik geloof niet in God, maar als ik mijn dochter in bed leg doe ik met haar altijd een klein gebedje wat ik van mijn moeder heb geleerd: ‘Dank u lieve heertje, dank u lieve vrouwtje, dank u engeltje zoet, die mij vannacht bewaren moet, voor water en vuur in het kranken uur, nu tot in de dood, iedereen wordt groot, en nu ga je lekker bedje slapen.’

Hoe ontspant u zich?
Ik kijk graag sport, ik kaart graag en slapen vind ik ook heel lekker. De eerste twee weken van een vakantie slaap ik altijd. De hele dag.

Frank Lammers. Foto: Corbino
Frank Lammers. Foto: Corbino

Het hele Zelfportret met Frank Lammers leest u hier op Blendle. U kunt hier het hele tijdschrift inzien, of hier een voordelig (proef)abonnement afsluiten.

De culturele agenda van… Arnold Karskens

In de ZZP-special van HP/De Tijd, die vanaf vandaag in de winkels ligt, geeft oorlogsverslaggever Arnold Karskens zijn culturele smaak prijs. Hieronder vindt u enkele fragmenten uit het interview.

Lees verder De culturele agenda van… Arnold Karskens

Mannen die huilen om poëzie: Matthijs van Nieuwkerk

Mannen huilen niet om poëzie. Of toch wel? In de bundel Gedichten die mannen aan het huilen maken vertellen meer dan zestig vooraanstaande Nederlandse en Vlaamse mannen welk gedicht hen de tranen naar de ogen jaagt. HP/De Tijd licht de komende weken enkele van deze ‘huilende mannen’ uit. Deze week: DWDD-presentator Matthijs van Nieuwkerk(1960) over het gedicht Zelden heeft de sprong van een panter van Hans Faverey.

“Ik heb de poëzie van Hans Faverey veel proberen te lezen, met de nadruk op proberen. Ik heb echt mijn best gedaan, maar hij schrijft vaak in raadselen. Hij is geen allemansvriend, bepaald niet behaagziek. Maar ik volgde hem. Iedere bundel, iedere bespreking in de krant. En soms loonde het, dan was daar een klein kiertje waardoor ik dacht te zien wat hij me misschien wilde zeggen. Maar ook als ik met lege handen achterbleef waren er nog die rare, fraaie zinnen. Jazzmuziek. Klanken ontdaan van betekenis, het kon me niet zoveel schelen.”

“Faverey schreef Zelden heeft de sprong van een panter aan het eind van zijn te korte leven, wetende dat hij het niet ging winnen van de kanker. Hoe schrijft de dichter over zijn beul? Als een centaur die eerst zijn hoeven schraapt voor hij naar je toekomt, en in je veilige huis alles kort en klein schopt en slaat. Deze strofe, maar ook die schitterende eerdere strofe over de dolfijn die voor het schip uit zwemt, heb ik inmiddels vaak herlezen. En altijd lees ik hoe de dichter, met Magere Hein reeds aan tafel, deze weergaloze woorden vindt voor het zoete leven en de ongenode dood. De grootste ontroering in dit gedicht zit in die halve zin: ‘En zo zal het gebeuren.’ Daarna volgt de meedogenloze finale.”

Zelden heeft de sprong van een panter
Hans Faverey (1933 – 1990)

Zelden heeft de sprong van een panter
ook maar iets van dezelfde sprong door
dezelfde panter, wanneer niet zoals
gewild door die panter zelf.

De dolfijn die voor het schip uit zwemt
zwemt net zo lang voor het schip uit,
tot er geen sprake meer is van een
dolfijn die voor een schip uit zwemt.

En zo zal het gebeuren, dat je nauwelijks

merkt hoe je okselzweet van geur verandert,
dat het je ontgaat hoe de centaur eerst
zijn hoeven schraapt voor hij naar je
toe komt, en in je veilige huis alles
kort en klein schopt en slaat.

De bundel ‘Gedichten die mannen aan het huilen maken’ is onder meer te koop via de website van AKO.

Ma
Matthijs van Nieuwkerk

 

Rick Nieman over The Churchill Factor, Jeroen Krabbé en Joris Ivens

RTL-nieuwslezer Rick Nieman (1965) presenteert deze maand zijn romandebuut: Altijd Viareggio. Wat leest, luistert en ziet hij zoal?

BOEKEN
R1“Ik lees veel, ik denk zo’n dertig boeken per jaar. En dan met name Engelstalige non-fictie. Ik ben nu bezig in The Churchill Factor van Boris Johnson. Johnson, die naast burgemeester van Londen ook historicus en journalist is, vertelt hierin tal van smakelijke anekdotes over de door hem bewonderde Winston Churchill. Bijvoorbeeld over de laatste keer dat Churchill, die toen al achter in de tachtig was, van Amerika naar Engeland vloog. Ik weet het niet precies uit mijn hoofd, maar ze hadden ongeveer twee flessen cognac, zeven flessen witte wijn, een fles port en nog wat sterke drank aan boord gebracht voor het geval hij tijdens de vlucht dorst zou krijgen. Of hij alle flessen ook daadwerkelijk heeft aangeroerd weet ik niet, maar dat Churchill meerdere flessen drank per dag dronk staat vast. Right or Wrong van Tim Bell – of eigenlijk: Lord Bell – is ook een schitterend boek. Lord Bell is een van de oprichters van het wereldberoemde reclamebureau Saatchi & Saatchi en was jarenlang een van de belangrijkste reclameadviseurs van Margaret Thatcher. Hij is ook de bedenker van de kreet: ‘Labour Isn’t Working’, een kreet die ik overigens heel geestig vind maar waar The Iron Lady de humor niet van in kon zien. In dit boek kijkt hij terug op zijn tijd bij Thatcher. Heel interessant. En Augustus van John Williams moet ook iedereen lezen. Wat een fenomenaal boek is dát. Vanuit verschillende perspectieven – vrienden, familie, geliefden – wordt een beeld geschetst van het leven van de stichter van het Romeinse rijk. Het is allemaal verzonnen, want van Augustus is bijna niets bewaard gebleven, en toch komt die man tot leven. Heel knap gedaan.”

BEELDENDE KUNST
“Musea vind ik prachtig, ik kom er alleen te weinig. Neem bijvoorbeeld het Guggenheim Museum in New York. Alle dat prachtige ronde gebouw al, bijna zestig jaar geleden ontworpen door Frank Lloyd Wright. Dat moet je gezien hebben. De koepel die ze onlangs op Museum de Fundatie in Zwolle hebben geplaatst vind ik ook schitterend. Sacha (de Boer, zijn vrouw, red.) en ik hebben een vakantiehuis in de buurt van Zwolle. De Fundatie is echt een prachtig museum. De overzichtstentoonstelling Cremer in verf, 1954 – 2014 van Jan Cremer opent op 19 april aanstaande en ga ik zeker bezoeken. De laatste tentoonstelling die ik in De Fundatie heb gezien is Dum Vivimus Vivamus van Jeroen Krabbé, een tentoonstelling van diens kindertekeningen. Ik vind Jeroen Krabbé een hele aardige vent, maar dit ging mij wat te ver. Ik dacht alleen maar: dit is toch gewoon een kindertekening? Jij tekende toch ook gewoon een arm als een hark, net als ik? Kunst moet niet pretentieus worden. Vooral kunstenaars onderling of van die grachtengordeltypes hebben er een handje van om heel interessant over kunst te praten. ‘Oh, begrijp je de kunst van Marlène Dumas niet?’ Ik wil dan schreeuwen: ‘Nee! Leg het me uit! En wat is er zo bijzonder aan die vette lelijke oude vrouwen die Francis Bacon schildert?’ Ik begrijp dat niet.”
“Kunst wordt mooi als het de essentie van iets vat. Het zelfportret van Rembrandt van Rijn dat in de Frick-collectie is opgenomen – een schilderij dat hij als 52-jarige heeft geschilderd – maakt op mij een verpletterende indruk. Hoe die oude, wijze, zelfverzekerde man, toen nog niet vermoeid, met licht opgekrulde mondhoeken, je aanstaart. Fenomenaal. Bernini kon ook heel goed de essentie van iets vatten in zijn beelden. Kijk

R2
Pluto en Proserpina, Bernini

bijvoorbeeld eens naar het beeld Pluto en Proserpina.  Je ziet de hand van Pluto in het dijenvlees van Proserpina verdwijnen. Je vergeet heel even dat het keihard marmer is waar je naar staat te kijken. Mondriaan en de zijnen konden de essentie ook heel goed vatten. Vlak na de meest vernietigende oorlog die de geschiedenis tot dan toe had gekend, zochten kunstenaars begin jaren twintig naar een universele taal waardoor de mensheid samen zou komen. Heel erg idealistisch. Primaire kleuren, rechte lijnen – dat begrijpt iedereen, en zo ontstond het werk van die groep moderne kunstenaars. Rietveld, Van Doesburgh, Mondriaan, Malevich en Rothko: ik mag er graag naar kijken. Jeroen Henneman vind ik op dit moment een van de grootste kunstenaars van ons land. De wijze waarop hij de essentie van iets of iemand vat is heel erg goed. Heb je dat portret gezien dat hij van Leo Vroman heeft gemaakt, en dat binnenkort op zijn honderdste geboortedag wordt onthuld? Daarin zie je hoe goed Henneman is.”

FILM
La grande bellezza van regisseur Paolo Sorrentino is de beste film die ik in jaren heb gezien. Het gaat over de 65-jarige journalist Jep Gambardella (gespeeld door acteur Toni Servillo, red.) die zijn leven overdenkt. Ik word dit jaar vijftig, dus dan ga je automatisch de balans opmaken: wat heb ik tot nu toe gedaan, en wat wil ik nog gaan doen? Daar ben ik nog niet helemaal uit. Wat ik mooi vind aan deze film? Jep Gambardella ziet, ondanks dat hij alles heeft wat zijn hart begeert, ‘de grote schoonheid’ in de kleine dingen: in een lachend nonnenmeisje, in een hondje bij de fontein, in een avondwandeling langs de Tiber. Daar kunnen veel mensen nog wat van leren. Il Divo en La conseguenze dell’amore, twee andere films van Paolo Sorrentino met in de hoofdrol Toni Servillo, raad ik ook van harte aan.”

R3
Joris Ivens aan het werk

Platoon, JFK en Natural Born Killer van regisseur Oliver Stone zijn fenomenale films. Er was een tijdje dat ik alles van hem volgde, maar na zijn verschrikkelijk slechte film over het leven van George W. Bush ben ik een beetje op hem afgekickt. De films van de Nederlandse documentairemaker Joris Ivens zouden wel wat meer aandacht verdienen. Ivens was een van ’s lands grootste filmmakers aller tijden – maar ook communist, en daarom verguisd. The Spanish earth, een film over de Spaanse Burgeroorlog waar nota bene Ernest Hemingway de voice-over nog voor heeft ingesproken, is een klein meesterwerk. Zijn belangrijkste werk is samengebracht in de dvd-box Joris Ivens – Wereldcineast. Gaat dat zien. En waar ik oprecht nieuwsgierig naar ben is de film Bloed, zweet & tranen van regisseur Diederik Koopal, over het leven van volkszanger André Hazes. Hij is ook de regisseur van De Marathon, een komedie over vier vrienden op leeftijd die de marathon van Rotterdam lopen. Ik heb wel eens gezegd: ‘Als Diederik Koopal mijn roman nu eens zou kunnen verfilmen…’ Dat zou echt prachtig zijn.”

Rick_Nieman_op_grijs_0
Rick Nieman