Tino Martin: ‘Om de zoveel maanden neem ik een andere auto’

Tino Martin (34) is een rijzende ster in muziekland. In juni stond hij nog in Ziggo Dome – de kaarten waren binnen een half uur uitverkocht. Deze zomer is de sympathieke volkszanger een van de artiesten in Beste Zangers. Een gesprek over zijn weigering bij De Toppers, zijn ervaringen met drugs en zijn succes: ‘Ik durf wel te zeggen dat ik een van de zes beste zangers ben van Nederland.’

Uit: Playboy 07, juli 2018.

Q1. Je bent een van de meest geboekte artiesten van Nederland, verkocht onlangs de Ziggo Dome binnen een half uur uit en toch gaat niet bij iedereen meteen een belletje rinkelen bij de naam Tino Martin. Hoe kan dat?
Het feit dat sommige mensen me nog niet kennen zie ik als iets positiefs, want dat betekent dat er nog veel te winnen valt. Toch durf ik te stellen dat iedereen die van Nederlandse volksmuziek houdt, mij wel kent: als ik een concert geef in Carré of Ziggo Dome dan is dat binnen een paar minuten uitverkocht. Dat lukt niet als niemand je kent. En als je niet van mijn muziek houdt, dan ken je me misschien niet. Dat is ook prima. Ik zal je eerlijk vertellen: toen ik laatst hoorde dat Avicii was overleden, wist ik ook niet wie dat was, gewoon omdat zijn muziek mij niet zo aanspreekt

Q10. Leg je weleens een lijntje om zo’n druk werkschema vol te kunnen houden?
Nee. Ik kan me niet voorstellen dat mensen beter gaan presteren als ze cocaïne gebruiken. Ik vind het ook gevaarlijk. Ik denk dat je er bang van wordt als je weet hoeveel mensen dat spul gebruiken. En echt in alle lagen van de bevolking: het zou me niet verbazen als ook mensen in het parlement tussen de debatten door af en toe een lijntje leggen. Ik weet waar ik het moet halen, ik krijg het zelfs de hele dag van links en rechts aangeboden, maar ik hoef dat witte poeder niet te hebben.

Q11. Geef je veel geld uit aan kleding
Ik ben helemaal niet materialistisch ingesteld. Echt niet. Als ik morgen alles kwijt ben en je geeft me 200 euro, dan kan ik bij de H&M een paar heel leuke setjes kleding kopen en dan loop ik er de komende vijf weken weer leuk bij. Ik geef geld wel vrij makkelijk uit. Ik betrap mezelf er weleens op dat ik een winkel binnenloop, drie jassen tegelijk koop en niet eens weet wat het kost. De rekening laat ik gewoon opsturen.

Q12. In welke auto rijd je?
Dat wisselt nog weleens. Ik heb op dit moment zelf een Audi Q7 en een Audi station en mijn vriendin heeft net een nieuwe Mercedes. Om de zoveel maanden neem ik een andere auto. Ik snap ook niet waarom mensen jarenlang in dezelfde auto rijden. Het is toch veel leuker om regelmatig van auto te wisselen? Ik wacht nu op de Audi A9. Hij bestaat nog niet, maar ik heb hem al wel besteld. Als hij over een paar maanden de fabriek uit rolt, ben ik de eerste die hem heeft.

Q16. Krijg je weleens slipjes naar je hoofd geslingerd tijdens een optreden?
Nee, dat niet echt, maar ik krijg weleens berichten binnen van vrouwen die me bij hen thuis uitnodigen – en niet voor een kopje koffie. Ze hebben dan gezien dat ik ergens bij hen in de buurt optreed en vragen of ik na het optreden langs wil komen. Onderaan de mail staat dan altijd hun adres. Soms vragen ze zelfs wat ik het liefst drink. Het verbaast me altijd dat er mensen zijn die denken dat het echt zo werkt. Dat ze een mail sturen naar mijn management en dat ik dan ’s avonds op de stoep sta voor een gezellige avond. Dat vind ik wel lachwekkend.

Q17.Ben je nooit in de verleiding geweest om een keer bij zo’n groupie langs te gaan?
Nee. Ik ben over alles open en eerlijk, ik hou ook echt wel van vrouwen, maar zoiets zou ik nooit doen. De jongens met wie ik werk, zeggen weleens: jezus, zag je dat meisje naar je kijken? Ze stond bijna te kwijlen, joh. Ik zie dat niet. Die dingen ontgaan mij altijd. Dat meen ik echt. Ik ben daar ook helemaal niet mee bezig. Ik kan je met zekerheid zeggen, en mijn vriendin weet dat ook: ik ben niet die zanger over wie je in de roddelbladen leest dat hij na een optreden lag te krikken in zijn kleedkamer. Dat is helemaal niets voor mij.

Het hele interview is hier te lezen.

Presentatie ‘Zeven manieren om thuis te komen’

Op woensdag 4 juli aanstaande presenteert AFdH Uitgevers de nieuwe poëziebundel
van de Almelose dichteres Hanneke van Schooten in het Enschedese Vestzaktheater aan
de Walstraat. De naam van de bundel: Zeven manieren om thuis te komen. De avond wordt omlijst door muziek van André Kerver en Bert van der Veen. HP/De Tijd-journalist Nick Muller zal de dichteres interviewen.

Hanneke van Schooten is een zorgvuldige, ingetogen dichter. Haar poëzie maakt bij
eerste lezing een toegankelijke indruk. Schijn bedriegt echter. Haar observaties zijn
naaldscherp. Het rijzen en dalen van zinnen, de adempauzes en stiltes tussen de
woorden, de kleur van bepaalde woorden, de muziek ervan – alles weegt mee. Vastgesteld kan worden dat de toon en kleur in deze bundel, verdeeld in vijf min of meer zelfstandig te lezen segmenten, lichter is dan in de vorige. In het verhelderende interview met de dichter achterin het boek, leest de poëzieliefhebber daarover meer. Het werd geschreven door Nick Muller.

Het persbericht is hier te vinden. De bundel is onder meer hier te koop.

36694748_10204753425752908_8573440848136503296_n (1)
v.l.n.r. Bert van der Veen, André Kerver, Martien Frijns, Hanneke van Schooten en Nick Muller

 

Jan Sierhuis: ‘Wie niet geïnteresseerd is in politiek is een domoor’

Kunstenaar Jan Sierhuis (89) groeide van Amsterdams straatschoffie uit tot een van ’s lands toonaangevende expressionisten. Tot en met 12 augustus is in Museum Jan van der Togt in Amstelveen de tentoonstelling Het atelier van Jan Sierhuis te zien, waarin een weerslag van zijn meer dan zeventig jaar durende carrière wordt getoond. Reden voor HP/De Tijd om hem te onderwerpen aan een Zelfportret: een vaste serie vragen, gebaseerd op de vermaarde questionnaire van Marcel Proust.

Wat is uw huidige gemoedstoestand?
Rustig. Ik woon nu in een woonzorgcentrum en dat heb ik min of meer geaccepteerd.

Wie zijn uw helden?
Rembrandt vind ik op drie manieren een meester: als tekenaar, als etser en als schilder. George Hendrik Breitner vind ik ook erg goed. En verder bewonder ik Kees van Dongen, met wie ik later bevriend ben geraakt, Picasso, die ik in Parijs heb ontmoet en natuurlijk Appel, Corneille, Constant, Lucebert, Martineau en al die anderen, met wie ik goed bevriend raakte en bij wie ik aansluiting vond.

Lijkt u op uw vader?
Mijn vader overleed toen ik twee was, dus die heb ik nooit gekend, maar mijn moeder heeft wel altijd gezegd dat ik op hem leek. Hij kon heel mooi tekenen en had een sterk gevoel voor rechtvaardigheid. Mijn moeder vertelde me eens het verhaal dat onze buurman failliet was verklaard. Die man was al niet rijk en toen werd ook nog eens al zijn meubilair op straat gezet. Mijn vader is toen woedend naar de sociale dienst gegaan, trok daar de buurtagent door het loket en zei: ‘Wil jij die man op straat zetten? Dan gaat jouw kop eraf!’ Uiteindelijk is er toen een regeling voor die buurman getroffen.

Lijkt u op uw moeder?
Ik lijk qua uiterlijk wel op mijn moeder en ik heb dat bijdehante ook wel van haar. Wat wil je: ik kom van twee kanten uit de Jordaan. Als je je mondje niet wist te roeren sneeuwde je gewoon onder.

Wat is uw grootste angst?
Mijn grootste angst is dat ik ernstig ziek word. Mijn Tientje (Tine, zijn inmiddels overleden vrouw, red.) kreeg op een gegeven moment te horen: u heeft Alzheimer. Dat was een verpletterende klap voor ons allebei. Zoiets wens je niemand toe.

Bidt u weleens?
Niet meer. Vroeger kwam er weleens een bevriende franciscaan op bezoek bij mijn moeder. Een mooie man om te zien. Hij nam altijd een cadeautje voor haar mee: dan gaf hij haar wat geld of liet hij een mandje met boodschappen bezorgen. Hij zorgde ervoor dat ik aangenomen werd bij De Boomkerk op de Admiraal de Ruijterweg. Ik moest daar mijn heilige communie doen. Dan kreeg je zo’n ouweltje in je mond, een beetje water over je kop en dan hoorde je erbij.

Heeft u ooit een mystieke ervaring gehad?
Nou, ik weet niet of je het een mystieke ervaring moet noemen, maar ik heb weleens zoiets meegemaakt in Spanje. Ik liep een gebouw binnen, het was volgens mij een kerk, nauwelijks in gebruik en daar hingen waanzinnige schilderijen. Er hing ook een heel groot schilderij van El Greco, zwartgeblakerd door de kaarsen die ervoor werden gebrand. Ik was verpletterd. Hoe is het mogelijk dat iemand zoiets kan maken. Later heb ik dat nog weleens gehad met Las Meninas van Velázquez, maar niet meer zo hevig als toen.

Bent u aantrekkelijk?
Ik heb toen ik jong was wel veel vriendinnetjes gehad, maar of ik aantrekkelijk ben: ik heb me daar nooit mee beziggehouden.

De tekst loopt hieronder door.

Wat is uw definitie van geluk?
Een goede gezondheid.

Waar schaamt u zich voor?
Ik schaam me nergens voor.

Wanneer heeft u voor het laatst gehuild?
Gisteravond, toen ik in de lift stond en er een man met een karretje over mijn linkervoet reed. Die voet is nu stevig gekneusd. Verder ben ik niet zo huilerig.

Wat is uw grootste ondeugd?
Ik was vroeger als kind ondeugend, telt dat ook als antwoord? Ik haalde weleens kattenkwaad uit en dan moest ik naar het politiebureau om strafwerk te schrijven. Op een dag had ik er zo de pest in dat ik een doosje punaises heb gekocht en alle fietsbanden van de smerissen lek heb gestoken. Ik heb ook weleens een fietsband gevuld met zand. We hadden een buurman en die ging altijd dronken naar zijn werk. Op een dag heb ik toen zijn voorband leeg laten lopen en daarna met zo’n eau de cologne-trechtertje gevuld met heel fijn zand. Dus die vent dacht de volgende dag: godverdomme, wat fietst die fiets zwaar! Het duurde trouwens wel een paar uur voor die band helemaal vol was.

Hoe moedig bent u?
Ik woonde tijdens de bezetting in de Valkenburgerstraat, middenin de joodse buurt. Tijdens de razzia heb ik een leugentje opgehangen. Zo’n mof vroeg of er ook nog ergens joodse kinderen ondergedoken zaten. Die zaten er wel, maar ik heb toen gezegd dat dat niet zo was. Dat vind ik achteraf best moedig voor een kind.

Aan wie ergert u zich?
Aan Donald Trump. Ik vind dat hij heel verkeerde ideeën heeft en daardoor een ramp is voor Amerika. Ik snap ook niet dat hij erin is geslaagd om president te worden. Zijn voorouders komen trouwens uit Duitsland, hè. Dat verklaart wat mij betreft een hoop. Ik erger me ook aan mensen die zogenaamd niets met politiek hebben. Je kunt wel zeggen: ik ben niet geïnteresseerd in de politiek, maar de politiek is wel geïnteresseerd in jou. Daarom heb je de plicht om te kijken of er goede beslissingen genomen worden en zo niet, om je daar dan tegen te verzetten. Als je dat niet kunt omdat je er niets vanaf weet dan ben je een grote domoor.

Van wie heeft u het meest geleerd?
Ik heb het meest geleerd van het kijken naar andere kunstenaars. In de oorlog had je veel kunstenaars die op straat stonden te schilderen. Dan schilderde iemand bijvoorbeeld het water in de Oudezijds Achterburgwal en dan dacht ik: aha, zo doet hij dat, en dan probeerde ik dat na te doen bij mijn eigen schilderijtjes. Zo ben ik begonnen met schilderen.

Welke eigenschap waardeert u in een vrouw?
Mijn Tine was de perfecte vrouw: ze hield van me, ze nam het altijd voor me op, geloofde in me en had een goed verstand. Ze deed ook een hoop voor me. Als mensen me niet betaalden, ging ze erachteraan. Soms vroegen ze weleens aan haar: wat zie je toch in die bietser? En dan zei ze: ‘In de eerste plaats hou ik van hem en in de tweede plaats vind ik het een goede kunstenaar.’ Dat vond ik prachtig.

Welke eigenschap waardeert u in een man?
Dat hij betrouwbaar is. Ik had eens een vriend, ook een kunstenaar, die uit zijn huis was gezet. Ik stond net op het punt om naar Corsica te vertrekken, dus ik zei tegen hem: je kunt wel een paar weken in mijn hokkie zitten. Die boef heeft toen gedacht: ik zit hier lekker, ik ga niet meer weg, dus die heeft al mijn foto’s en mijn tekeningen en mijn spullen bij het vuilnis gezet. Daar ben ik nog steeds heel boos over.

Als u iets aan uzelf kon veranderen, wat zou dat dan zijn?
Niets. Daar ben ik onderhand ook te oud voor.

Hoe ontspant u zich?
Door het rustig aan te doen en een beetje m’n gemak te houden.

Van wie houdt u het meest?
Van mijn zoons Sandro en Cesar. De een is bouwingenieur en de ander is industrieel ingenieur en daar ben ik erg trots op.

De tekst loopt hieronder door. 

Gelooft u in God?
Nee. Ik geloof in de wetenschap. Ik heb een grote bewondering voor Albert Einstein. Zijn ideeën, zoals bijvoorbeeld de relativiteitstheorie, vind ik ongelooflijk. Die moffen begonnen daar in de jaren dertig natuurlijk meteen tegenaan te hakken: die hadden het over ‘de quasi-theorie van de jood Einstein.’ Moet je je voorstellen! Einstein kwam af en toe in de plantagebuurt in Amsterdam, als hij op bezoek ging bij zijn vriend Jan-Hendrik Oort, en toen heb ik hem een keer ontmoet. Heel bijzonder was dat.

Waaraan bent u het meest gehecht?
Aan mijn kinderen en mijn kleinkinderen.

Welk leed heeft u anderen berokkend?
Ik heb weleens wat gejat. Bij ons in de buurt was een sigarenwinkel en daar heb ik als kind weleens een hand sigaren gejat. Die ruilde ik dan met de groenteboer voor aardappels en die ging ik dan piepen op het landje.

Wat beschouwt u als uw grootste mislukking?
Ik heb weleens vrij snel een paar schilderijen geschilderd omdat ik dringend geld nodig had, maar die waren niet zo best. Op een gegeven moment zag ik dat ze op de veiling kwamen. Ik dacht: godverdomme, die dingen wil ik niet verkocht hebben. Ik kon maar een ding bedenken: een leugentje om bestwil. Dus ik heb die veilingmeester opgebeld en gezegd: ‘Ik zie dat jullie vier doekies van me veilen, maar die zijn vals.’ ‘Weet u dat honderd procent zeker?’, vroeg hij aan de telefoon. ‘Honderd procent’, zei ik. En toen zijn ze vernietigd. Daar was ik dus mooi vanaf.

Wanneer was u het gelukkigst?
In de bijna zestig jaar dat ik met Tine samen ben geweest.

Wat is de beste plek om te wonen?
Amsterdam.

Wie hoopt u nooit meer terug te zien?
Die Duitser met dat snorretje. Maar nee, alle mensen die ik niet meer terug wil zien zijn er al lang niet meer.

Hoe is ongeluk te vermijden?
Ongeluk kun je niet vermijden.

Wat is uw devies?
Wees optimistisch. Met een mopperende kankeraar schiet niemand wat op, maar als je niet naar de problemen kijkt maar naar de oplossingen dan kun je mensen raad geven of hulp bieden.

De tentoonstelling Het atelier van Jan Sierhuis is tot en met 12 augustus te zien in Museum Jan van der Togt in Amstelveen. Aanstaande zondag 1 juli is Jan Sierhuis vanaf 13:00 uur aanwezig in het museum om over zijn werk te vertellen.

Taco Dibbits over ‘Het Joodse Bruidje’ van Rembrandt

Kunsthistoricus Taco Dibbits (49) is directeur van het Rijksmuseum. Nu is daar de portrettententoonstelling High Society te zien. Wat leest, kijkt en luistert hij in zijn vrije tijd?

Uit: HP/De Tijd, 05, 2018. Het gehele interview leest u hier op Blendle.

BEELDENDE KUNST
“Het Rijksmuseum heeft meer dan een miljoen objecten in zijn collectie. Het grootste gedeelte daarvan hebben we inmiddels gedigitaliseerd, maar er komen nog steeds verrassingen tevoorschijn. Laatst zag ik een ongelooflijk mooie slaapmat, bestaande uit allemaal heel fijn gewoven ivoorstripjes, waarvan ik was vergeten dat we hem hadden. Zo’n ontdekking maakt je dag. Wat mijn favoriete werk is uit onze collectie? Dat wisselt met je leeftijd en je humeur. Op dit moment is dat Het Joodse Bruidje van Rembrandt. Dat heeft met het verhaal van het schilderij te maken. Op het doek zie je twee mensen die elkaar met vertwijfeling in de ogen omhelzen, maar je weet niet wie het zijn. Door de titel van het schilderij denk je dat het twee geliefden zijn, maar waarom kijken ze dan zo droevig? Eigenlijk weten we pas sinds het begin van de jaren twintig, toen er een schets van het schilderij werd gevonden, wie erop staan afgebeeld. Het zijn Isaak en Rebekka. Als ze zich op de vlucht voor een hongersnood vestigen in een ander land, doet Isaak zich voor als haar broer, om te voorkomen dat hij wordt vermoord en zij wordt verkracht. Op het moment dat ze zich onbespied wanen en elkaar omhelzen, kijkt de koning uit het raam. In het uiteindelijke schilderij heeft Rembrandt de koning weggelaten en is het de toeschouwer die hen betrapt. Met alle mensen die nu op de vlucht zijn naar een ander land is dit schilderij natuurlijk bijzonder actueel.
“Ik kom veel in andere musea, ook omdat ik vind dat je moet weten wat er speelt. Meest recentelijk bezocht ik de overzichtstentoonstelling van Rineke Dijkstra in Museum De Pont. Je voelt je heel ongemakkelijk als je naar haar foto’s kijkt. Door het gestileerde en het geposeerde krijgt het werk een enorme diepgang. Je hebt het idee dat je iemand recht in de ziel kijkt, maar daarmee kijk je ook bij jezelf rechtstreeks naar binnen. Dat vind ik het interessante aan haar werk. Wat mij wel opviel bij deze tentoonstelling is dat om al haar foto’s een standaard passe-partout en een standaardlijst zaten. Dat kan heel sterk zijn, die eenheid, maar in dit geval kregen de foto’s daardoor iets vlaks. Ik werd er bijna door afgeleid. Dat vond ik interessant om te constateren.
“Wat het beste museum is naast het Rijksmuseum? Ik kijk dan altijd heel erg naar de collectie. Galleria Borghese in Rome vind ik ongelooflijk. Als ik daar rondloop, denk ik continu: dit zou ik anders hebben gedaan. Dat kan soms irritant zijn, want daardoor ben je afgeleid van de kunst, maar als ik de beelden van Bernini en de schilderijen van Caravaggio zie, vergeet ik alles en word ik naar die kunst toe getrokken. Het Metropolitan in New York is buitengewoon. Als je daar binnenkomt, heb je het gevoel dat je erbij hoort. Dat komt door de proporties van de entree. Het verheft je, maar het is niet arrogant, je voelt je er niet door gekleineerd. Bij ons is dat atrium een geniale ingeving geweest van de architecten. Het is een plein voor iedereen geworden. En het grappige is: ik heb het tijdens de verbouwing opgemeten en het is precies even groot als de hal van het Metropolitan.”

 

Paul de Munnik: ‘Ik moet het publiek bijna vanaf nul heroveren’

Paul de Munnik (47), voorheen de helft van Acda en De Munnik, staat vanaf 21 maart in het theater. Wat kijkt en luistert hij in zijn vrije tijd?

Uit HP/De Tijd, maart 2018. Het gehele interview leest u hier.

BOEKEN
“Mijn all-time favorite boek is A Prayer for Owen Meany van John Irving. Ik hou van zijn manier van vertellen. Hij gebruikt altijd verschillende verhaallijnen die uiteindelijk, zonder dat je het van tevoren ziet aankomen, heel ingenieus bij elkaar komen. Wat ik interessant vind aan dit boek is dat de ik-persoon (John Wheelwright) niet de hoofdpersoon is. Dat is Owen Meany, een Jezus-achtige figuur, die ervan overtuigd is dat hij een van Gods gezondenen is en een heldendaad zal verrichten. Zo eens in de twee jaar herlees ik het boek en nog altijd vraag ik me af: wat is dat voor een figuur? Alleen al de manier waarop hij praat: hij heeft zo’n gekke stem dat de schrijver alles wat hij zegt in kapitalen heeft opgeschreven. Daardoor hóór je hem krassen. Jonathan Safran Foer is een andere favoriet. Here I Am heeft diepe indruk gemaakt. Het gaat over een Joods gezin in de Verenigde Staten dat door allerlei omstandigheden in moeilijkheden geraakt – veel bondiger kan ik het niet samenvatten. Het gaat heel erg over identiteit: wie ben ik en waar kom ik vandaan? Het Jodendom speelt daarbij een grote rol. Dat vond ik ook verfrissend aan dit boek, dat je eens vanuit een Joodse beleving naar de wereld van nu kijkt.”

MUZIEK
“Ik luister altijd veel naar Tom Waits. Swordfishtrombones is mijn favoriete plaat. Nighthawks at the Diner is ook zo goed. Dat is bijna een muzikale cabaretvoorstelling. Hij vertelt te gekke verhalen, is poëtisch en geestig en het geheel is ook nog eens fucking muzikaal. Je hebt echt het idee dat je in zo’n oude jazzclub aan een tafel zit, met je neus erbovenop. Zijn latere werk vind ik wat ingewikkelder. Daarbij duurt het wat langer voor je doorhebt wat hij nu eigenlijk wil zeggen. Daniël Lohues luister ik ook geregeld. Dat is een van de grootste liedjesschrijvers van ons land. Begin maart komt zijn nieuwe album uit: Vlier. Zijn liedjes zijn heel minimalistisch. Zonder opsmuk. Hij kan heel goed tot de kern van een lied komen. Heeft een tekst alleen pianobegeleiding nodig? Dan neemt hij alleen een piano. Het schrijven is voor hem ook echt een ambacht. Zoals het hoort. Ik heb de neiging om te wachten op inspiratie, maar dat bestaat niet, inspiratie. Je moet gewoon gaan zitten en gaan schrijven. Hij werkt ook veel harder dan ik. Ik heb toevallig deze week een liedje geschreven en dan ben ik de rest van de week wel weer tevreden, en volgende week ook nog wel, maar Daniël schrijft de volgende dag gewoon weer een liedje, en de dag daarop ook. Daar heb ik heel veel bewondering voor.”

THEATER
“De laatste voorstelling die ik zag was die van de jongens van Rundfunk: Wachstumsschmerzen. Het zat theatraal heel goed in elkaar: ze spelen weleens een scène met de vierde wand, zoals ze ook op televisie doen, maar het is wel altijd gerelateerd aan de publieksreactie. Hoe zou je kunnen omschrijven wat ze doen? Ze maken absurd toneelcabaret. Het is niet absurd in zijn scènes, maar wel absurd in zijn humor. Je ziet iets wat je herkent, maar wat er vervolgens gebeurt, is absurdistisch en ontregelend. Ze zijn ook niet bang om met grove grappen het publiek te choqueren, maar bij hen pakt dat goed uit. Ze schrikken het publiek daar niet mee af. Hans Teeuwen en Theo Maassen kunnen zich dat ook permitteren. Voor mij zijn dat de twee groten van onze generatie. Hans is iemand die heel duidelijk verlangt naar wat liefde en genegenheid. En dat zie je. Zijn eerste optredens waren echt overdonderend. Niet omdat hij zo grof was, maar omdat je een klein jongetje zag staan dat heel graag aardig gevonden wilde worden. Dat ontroert. Theo Maassen heeft dat ook. Hij is een jongen die zich oprecht afvraagt hoe de wereld in elkaar steekt. Natuurlijk mept hij af en toe flink om zich heen, maar ook bij hem ontdek je die diepere laag.
“Vroeger zaten de theaters altijd vol. Ook de mindere goden hadden altijd volle zalen. Nu staan er nog maar een paar boven aan de berg met volle zalen en de rest moet vechten om het publiek naar binnen te krijgen. Mensen geven hun geld namelijk maar één keer uit. En dat is ook logisch, maar dan gaan ze toch liever naar Jochem Myjer of Theo Maassen, omdat ze weten: daar krijg ik sowieso waar voor mijn geld. Sinds ik na Acda en De Munnik voor mezelf ben begonnen, merk ik dat ik het publiek weer bijna vanaf nul moet veroveren. Dat had ik ook wel verwacht, maar het is moeilijker dan ik had gedacht. Ik zal niet meer voor de echte topzalen spelen, in ieder geval de komende jaren niet. Carré zit er voor mij niet meer in. Dat hoort ook bij waar ik nu sta als maker en – heel eerlijk – ook aan het publiek dat ik op dit moment aan mij kan binden. En dat is ook niet erg. Dat komt wel weer. Ik speel nu liever voor wat minder mensen die speciaal voor de muziek komen dan voor wat meer mensen die alleen maar komen omdat ik het ben. Het is net als met een tuin: soms moet je eerst snoeien voor je iets weer kunt laten groeien. Dan is het eerst even kaal, maar uiteindelijk knapt de boom ervan op.”

Cécile Narinx: ‘Hemingway is een male chauvinist pig’

Journalist en modedeskundige Cécile Narinx (47) sprak een audiotour in voor High Society, een portrettententoonstelling in het Rijksmuseum. Wat leest, kijkt en luistert zij in haar vrije tijd?

Uit HP/De Stijl, maart 2018. Het gehele interview leest u hier.

BOEKEN
“Ik lees heel veel en wat ik lees gaat alle kanten op. Personal History van Katharine Graham vind ik een heel tof boek. Het is de veelbekroonde autobiografie van de eerste vrouwelijke krantenuitgever van de Verenigde Staten. Graham was ten tijde van het Watergateschandaal de uitgeefster van The Washington Post. Over die tijd gaat dat boek dan ook. Het is een heel persoonlijk verhaal dat tegelijkertijd ook heel journalistiek en politiek is ingestoken. Steven Spielberg verfilmde het onlangs als The Post, met Meryl Streep in de rol van Graham. Ik houd ook heel erg van de boeken van Ernest Hemingway. Hij is natuurlijk een enorme male chauvinist pig, hij gaat niet heel vriendelijk met vrouwen om, maar zijn vermogen om zich overal volledig in te gooien om alles tot in het diepst van zijn ziel te ervaren – oorlog, stierenvechten, liefde – vind ik fantastisch. A Moveable Feast, zijn memoires van zijn verblijf in Parijs, kan ik blijven lezen. Als ik daar ben, ga ik graag oesters eten bij La Closerie des Lilas met het idee: hier zat hij ook. De Napolitaanse romans van Elena Ferrante heb ik ook echt verslonden. Er wordt beweerd dat Domenico Starnone schuilgaat achter dit pseudoniem, maar ik geloof dat niet. Ik wil het ook niet geloven. De boeken van Ferrante zijn door een vrouw geschreven – dat kan niet anders. Ik heb laatst bijvoorbeeld Sweet Caress van William Boyd gelezen, dat ook vanuit een vrouwelijk perspectief wordt verteld, maar dat is niet zo overtuigend. Als mannen zich proberen te verplaatsen in een vrouw, dan lees je dat er altijd aan af.”

BEELDENDE KUNST
“In het Metropolitan in New York heb ik mij de benen uit het lijf gelopen voor Portrait of Madame X van John Singer Sargent, een portret van Virginie Amélie Avegno Gautreau, de Amerikaanse vrouw van de rijke Parijse bankier Pierre Gautreau. Ze had een vrij discutabele reputatie omdat ze er meerdere mannen op na zou houden en die mannen ook gebruikte om hogerop te komen. Op de tentoonstelling in het Rijksmuseum is trouwens een portret te zien van een van die vermeende minnaars, ook van Sargent: Dr. Pozzi at Home. De reden dat ik Madame X zo graag wilde zien is dat er ook een beetje modegeschiedenis aan vastzit. De jurk die ze op het schilderij draagt, is namelijk wereldberoemd. Het is een van de meest iconische zwarte jurken uit de geschiedenis, net als de little black dress van Chanel, de Givenchy van Audrey Hepburn uit Breakfast at Tiffany’s en die van Rita Hayworth uit Gilda. Saillant detail: de bandjes zijn er pas later bij geschilderd, omdat men de jurk zonder bandjes iets te wuft vond.”

MUZIEK
“Ik koop eigenlijk nooit albums, maar deze week heb ik er toevallig een gekregen. Het is het album van Hans Jürgen, een geitenbreier met een witte snor die een fietsenstalling runt op het station van Utrecht. We raakten ooit eens in gesprek toen ik hem complimenteerde met de muziek die hij daar ’s avonds altijd op heeft staan, meestal Engelbert Humperdinck. Hij vroeg verrast: ‘Ach, kennen Sie ihn?’ Hij vertelde me dat hij droomt van een eigen zangcarrière. Hij zingt ook graag in de fietsenstalling, want daar is zo’n fantastische galm. Laatst heeft hij al zijn spaargeld bij elkaar gelegd, wat nummers opgenomen in een studio en in eigen beheer een cd uitgebracht. Het heet ook My favorite songs. Alle banden die hij voor weinig geld kon krijgen heeft hij daarvoor gebruikt. Quando, quando, quando – dat soort repertoire. Het is zo schattig. Zijn vriendin Marina, die hij heeft leren kennen op de platenbeurs in de Jaarbeurs in Utrecht, voor de platenbak van Engelbert Humperdinck, heeft voor de covertjes portretfoto’s geprint en in de hoesjes gestoken. Als ik hem in de fietsenstalling hoor zingen, moet ik altijd denken aan een les die mijn vader me eens heeft geleerd: ‘Wo man singt, da laß’ dich ruhig nieder: böse Menschen haben keine Lieder.’”

Don Diablo over muziek, vrouwen en een gebrek aan erkenning

Don Diablo (38) heeft na tien jaar zijn tweede album uitgebracht: Future. Hij behoort tot de elf populairste deejays ter wereld, heeft overal uitverkochte zalen, maar erkenning voor zijn muziek krijgt hij nauwelijks in Nederland. ‘En dat is raar’, vindt hij zelf ook.

Verschenen in Playboy 04, 2018. Lees het gehele interview hier.

Q1. Waarom duurde het bijna tien jaar voor je met een tweede album kwam?
Dat had meerdere redenen. Een daarvan was dat ik op zoek was naar een nieuwe sound, die ik met future house uiteindelijk ook heb gevonden. Een andere was dat ik meer draagvlak wilde creëren voor mijn muziek. Mijn muziek wordt namelijk niet heel veel gedraaid op de radio. Ik moest dus voor een grotere fanbase zorgen. De remixes die ik heb gemaakt voor onder andere Madonna, Rihanna en Ed Sheeran zorgden voor mijn internationale doorbraak. Vijf jaar geleden had ik nog 20.000 fans op Facebook, nu heb ik er drie miljoen. Dat maakt het een stuk makkelijker om een album met zestien nummers aan de man te brengen.

Q2. Jij staat aan de basis van de future house. Kun je uitleggen wat dat precies is?

Eigenlijk is dat vijf jaar geleden begonnen, op het moment dat ik mijn vader verloor. Vlak daarvoor had ik een gesprek met hem. Het werd me opeens duidelijk hoe kostbaar tijd is, hoe bijzonder het is dat je überhaupt een toekomst hebt. Ik dacht: vanaf nu ga ik in de toekomst leven. Mocht ik het niet redden, dan heb ik de toekomst in ieder geval al gezien. Je ziet het terug in m’n socials, in m’n kledinglijn, in m’n radioshow die wordt gecohost door een robot – alles speelt zich af in de toekomst. Maar ik had natuurlijk nooit verwacht dat het een golfbeweging zou worden die de wereld over is gegaan.


Q3. Je hebt jezelf al vaker opnieuw uitgevonden. Je was als puber een nerd, compleet met paardenstaart, maffe kleren en licht autistische trekjes, om met je eigen woorden te spreken. Hoe erg was het?

Ik was altijd die jongen die geen vrienden had, die nooit een vriendinnetje kon krijgen, die altijd als laatste werd gekozen tijdens gym. Op mijn vijftiende dacht ik: fuck it, ik hoef die persoon niet te zijn. Ik ging mezelf Don Diablo noemen, waardoor Don Pepijn Schipper uit Coevorden eigenlijk een soort Clark Kent werd, die overdag naar school ging en ’s nachts in zijn laboratorium zat te brouwen op allerlei ideeën om te ontsnappen aan de dagelijkse realiteit. Dat voel ik nog steeds zo: voordat ik het podium op stap doe ik mijn superhero-outfit aan en word Don Diablo.

Q4. Bestaat Don Pepijn Schipper dan eigenlijk nog wel?

Op een gegeven moment werden Don Pepijn Schipper en Don Diablo een en dezelfde persoon. Ik kan je niet vertellen waar het verschil zit. Ik ben nog steeds dat onzekere jongetje dat zich afvraagt wat zijn rol is op deze aardbol. Het enige wat ik kan doen om die innerlijke stemmen te onderdrukken is zeventien uur per dag, zeven dagen per week te werken. En om te proberen om iets te creëren dat verder gaat dan mijzelf. Een soort movement. Ik wil met alles wat ik doe iets creëren waar de outcast zich thuis bij voelt. Because there is no such thing as an outsider.

Q8. Heb je op dit moment een relatie?
Nee. Natuurlijk zou ik wel een leuke vriendin willen hebben, maar het komt me nu ook wel goed uit dat ik vrijgezel ben. Sinds het is uitgegaan met mijn vriendin merk ik dat er iets van me is afgevallen. Ik kan nu full blazing iedere dag tot vier uur ’s nachts mijn eigen ding doen zonder dat ik daar verantwoording voor hoef af te leggen.

Q9. Heeft je werk een relatie weleens in de weg gestaan?
Ik ben natuurlijk heel vaak van huis. Mijn ex-vriendin zei dan ook: je bent nooit thuis, en als je thuis bent zie ik alleen maar je rug, want dan zat ik in de studio. Ze heeft dat heel lang geaccepteerd en mij daarin heel lang gesteund, totdat ze zich realiseerde dat dit nooit zou veranderen.

Q17. Vind je dat je genoeg erkenning krijgt in Nederland?
Ik word niet elke week overladen met prijzen in Nederland. En dat is raar, want ik sta toch in de top 300 van meest beluisterde artiesten wereldwijd op Spotify, wat niet veel Nederlandse artiesten me na kunnen zeggen. Ik weet niet hoe het komt dat ik hier blijkbaar niet zo opval. Volgens mij moet je zes miljoen streams hebben wil je een platina plaat krijgen. Ik heb op sommige platen vijftig miljoen streams, alleen hebben die streams niet allemaal plaatsgevonden in Nederland, waardoor ik hier geen gouden of platina plaat haal. Daardoor krijg je ook net niet die Popprijs, net niet die Edison, net niet de erkenning die andere artiesten hier wel krijgen. Maar ik ben voorbij het punt dat ik me daar druk om kan maken. Erkenning komt natuurlijk in vele vormen. Ik heb dan misschien geen volle prijzenkast, maar ik kan wel naar wereldsteden als Los Angeles en New York en daar grote concerten uitverkopen op mijn eigen naam.

 

Te gast bij RTL 5 Uur Live

Presentatrice Daphne Bunskoek ontvangt op dinsdag 9 januari onder meer misdaadjournalist Kees van der Spek over een nieuw seizoen ‘Moord of Zeldmoord’. Nick Muller en Aisha Scheuer verzamelden grappige tweets in het boek Dit is Waarom Mensen Op Twitter Zitten. Ook zij schuiven aan.

De uitzending kunt u hier terugkijken.

DTHr-2lXUAAsqy-
v.l.n.r. Daphne Bunskoek, Kees van der Spek, Aisha Scheuer en Nick Muller

De 40 beste films die ik zag in 2017

Als rechtgeaard filmliefhebber zag ik dit jaar zo’n honderd films. Van The Last Laugh uit 1924 tot The Square uit 2017 – en van alles daar tussenin. Net als vorig jaar maakte ik ook dit jaar een lijst met films die de moeite waard zijn.

40. Jeune & Jolie (2013)
Regie: Francois Ozon
Met: Marine Vacth, Géraldine Pailhas, Frédéric Pierrot, e.a.

Nadat ze haar maagdelijkheid heeft verloren, lijkt het de zeventienjarige Isabelle (Marine Vacth) uit Parijs wel een spannend idee om als escort aan de slag te gaan. Ze liegt over haar leeftijd en gaat voor driehonderd euro per keer naar bed met gegoede oudere heren. Waarom ze de prostitutie in gaat wordt niet helemaal duidelijk. Het lijkt erop dat ze dat uit verveling doet. De karakters zijn naar mijn smaak iets te weinig uitgediept en het verhaal mist ook realiteitszin: dit is wel een héél romantisch beeld van het leven als escort. Desalniettemin een goede film die een vreemd soort ongemak oproept.

39. Lebanon (2009)
Regie: Samuel Maoz
Met: Yoav Donat, Itay Tiran, Oshri Cohen e.a.

Tijdens de Eerste Burgeroorlog in Libanon (1982) krijgt een stel jonge soldaten de opdracht om in een tank naar een vijandig buurdorp te rijden. Alleen blijken er meer obstakels op hun pad te komen dan ze vooraf hadden verwacht. De hele film is – op drie scènes na – vanuit de tank gefilmd. Regisseur Samuel Maoz, die zijn ervaringen in de burgeroorlog gebruikte voor deze film, laat de oorlog van binnenuit zien. Net als bij Son of Saul zit je letterlijk op de huid van de hoofdrolspelers. En dat is op meerdere vlakken heel beklemmend.

38. After Hours (1985)
Regie: Martin Scorsese
Met: Griffin Dunne, Rosanna Arquette, Verna Bloom e.a.

De saaie ICT’er Paul Hackett (Griffin Dunne) beleeft de ergste nacht van zijn leven. Als hij op weg is naar een date met de wonderschone Marcy, een rol van Rosanna Arquette, waait zijn geld uit het raampje van de taxi. Vanaf daar gaat alles mis. Hij brengt de nacht noodgedwongen door in de straten van Soho. Daar ontmoet hij vreemde figuren en belandt hij in hachelijke situaties. Aan het eind van de nacht smeekt hij gebroken: ‘I just want to go home.’ Een van de betere donkere komedies van Martin Scorsese.

37. Paterson (2016)
Regie: Jim Jarmusch
Met: Adam Driver, Golshifteh Farahani, Nellie e.a.

“I’d rather make a film about a guy walking his dog than the Emperor of China”, zei regisseur Jim Jarmusch eens. Paterson is een ode aan het burgerlijk bestaan. Het schetst een week uit het overzichtelijke leven van buschauffeur Paterson (Adam Driver) uit Paterson – omen est nomen – in al zijn eentonigheid. Er gebeurt werkelijk niets. En juist dat is de charme van deze film: ook over een doorsnee man kun je blijkbaar een boeiende film maken. De film is trouwens doorspekt van poëzie. Een van de gedichten die wordt voorgedragen is deze. Ik heb hem opgeschreven zodat ik hem niet vergeet.

Water falls from the bright air
It falls like hair
Falling across a young girl’s shoulders
Water falls
Making pools in the asfalt
Dirty mirrors with clouds and buildings inside
It falls on the roof of my house
Falls on my mother and on my hair
Most people call it rain

36. The Last Laugh (1924)
Regie: F.W. Murnau

Met: Emil Jannings, Maly Delschaft, Max Hiller e.a.

Iemand, ik weet niet meer wie, schreef eens dat Der letzte Mann van F.W. Murnau de Citizen Kane van zijn tijd is. Dat kwam onder meer door het magnifieke camerawerk. Voor het eerst werden er namelijk lange shots gemaakt met een bewegende camera zonder dat het schokkerige beelden gaf. Wie met eenentwintigste-eeuwse ogen naar deze film kijkt ziet deze revolutionaire techniek misschien niet meer. Wat je wel ziet, is een prachtig verhaal over een gerespecteerde portier (Emil Jannings) die zijn baan bij een prestigieus hotel verliest en een functie als toiletmeester krijgt toebedeeld. Bij zijn buren probeert hij de schijn hoog te houden door nog steeds in zijn portierskostuum naar zijn werk te gaan, maar uiteindelijk moet hij zijn ego opzij zetten en zich berusten in zijn lot.

35. Wild Strawberries (1957)
Regie: Ingmar Bergman
Met: Victor Sjöström, Bibi Andersson, Ingrid Thulin e.a.

Mooier dan de achterkant van de dvd-hoes kan ik dit meesterwerk van Ingmar Bergman niet omschrijven: “Traveling to accept an honorary degree, Professor Isak Borg—masterfully played by veteran director Victor Sjöström—is forced to face his past, come to terms with his faults, and make peace with the inevitability of his approaching death. Through flashbacks and fantasies, dreams and nightmares, Wild Strawberries dramatizes one man’s remarkable voyage of self-discovery. This richly humane masterpiece, full of iconic imagery, is a treasure from the golden age of art-house cinema and one of the films that catapulted Ingmar Bergman to international acclaim.”

34. The Selfish Giant (2013)
Regie: Clio Barnard
Met: Conner Chapman, Shaun Thomas, Sean Gilder e.a.

Ik heb altijd een haat-liefdeverhouding met kindacteurs gehad, maar na Stranger Things en The Selfish Giant is dat veranderd. Wat een klasse. De camera lijkt voor deze kinderen niet te bestaan. In The Selfish Giant spelen Conner Chapman (1998) en Shaun Thomas (1997) twee kinderen uit Bradford – een plaatsje tussen Manchester en Leeds – die beiden opgroeien in een arm gezin. Het is in de periode net na de economische crisis. Om toch aan wat geld te komen, ontdekken ze dat ze voor betrekkelijk veel geld oud ijzer kunnen verhandelen aan een ijzerboer. Eerst gaat dat nog op een legale wijze, maar later gaan ze onder meer koperen bedrading jatten, met alle gevolgen van dien. Zonder al teveel over het plot te willen verklappen: het is een van de mooiste films over vriendschap die ik ooit heb gezien.

33. A Hard Day’s Night (1964)
Regie: Richard Lester
Met: Paul McCartney, John Lennon, Ringo Starr e.a.

Een film over en met The Beatles. Meer hoef ik niet te zeggen.

32. Playtime (1967)
Regie: Jacques Tati
Met: Jacques Tati, Barbara Dennek, Rita Maiden e.a.

Via VPRO Cinema: “In dit meesterwerk binnen zijn bescheiden oeuvre (hij maakte vijf bioscoopfilms) belicht Jacques Tati (1909-1982) met grote vrolijkheid de keerzijde van moderne technologie. Zijn vaste personage Monsieur Hulot (hoedje, pijp, iets te korte broek) raakt verstrikt in het Parijs van de jaren zestig, waar grootse glimmende gebouwen, drukte en nieuwe snufjes het leven ingewikkeld en anoniem maken. Prachtige beeldgrappen werden met immense nauwkeurigheid van de meester in scène gezet en blíjven leuk. De productie, die jaren duurde en waarvoor Tati een stukje stad (‘Tativille’) nabouwde, betekende het faillissement van de regisseur toen de film flopte. Inmiddels staat Playtime steevast op menig klassiekerslijstje.”

31. Total Recall (1990)
Regie: Paul Verhoeven
Met: Arnold Schwarzenegger, Sharon Stone, Michael Ironside e.a.

Het is 2084. De fabrieksarbeider Douglas Quaid (Arnold Schwarzenegger) wil een reis maken naar Mars. Omdat hij dit niet kan betalen laat hij een virtuele vakantie implanteren in zijn hersenen. Bij de operatie gaat het echter helemaal mis: opeens herinnert hij zich dat hij vroeger geheim agent is geweest en dat ze zijn geheugen gewist hebben. Hij besluit daarop naar Mars af te reizen om zijn missie af te maken en de rebellen aldaar te helpen. De film laat in het midden of dit echt gebeurt of dat het een onderdeel van zijn virtuele reis is. Een van de betere films van regisseur Paul Verhoeven, ’s lands trots in Hollywood.

30. Boven is het stil (2013)
Regie: Nanouk Leopold
Met: Jeroen Willems, Henri Garcin, Wim Opbrouck e.a.

Film over de vijftigjarige Helmer (de eerste en laatste filmrol van Jeroen Willems, die kort na de opnamen onverwacht overleed) die met zijn stervende vader (Henri Garcin) op een boerderij woont. De relatie tussen vader en zoon verloopt moeizaam. Helmer werd door hem altijd gezien als de mindere variant van zijn overleden tweelingbroer die de boerderij eigenlijk zou overnemen. Daarnaast worstelt de zoon met zijn geaardheid. Hij is graag in de buurt van de melkboer en later van zijn knecht, maar zijn gevoelens durft hij niet uit te spreken. In de film wordt sowieso niet veel gesproken: in de anderhalf uur dat de hoofdpersoon in beeld is, heeft hij slechts vijf minuten tekst. De rest wordt door de beelden ingevuld.

29. Moonlight (2016)
Regie: Barry Jenkins
Met: Mahershala Ali, Shariff Earp, Duan Sanderson e.a.

Coming-of-age-verhaal van Chiron, een jonge Afro-Amerikaan die opgroeit in een getto in Miami. De film is verdeeld in drie hoofdstukken: van zijn jeugd bij zijn aan drugs verslaafde moeder, zijn tienerjaren als onzekere jongen die worstelt met zijn geaardheid tot zijn laatste jaren als twintiger. Een van de mooiste momenten zit aan het eind van de film, als Chiron (dan gespeeld door Trevante Rhodes) de jongen met wie hij op de middelbare school zijn eerste vrijpartij heeft gehad (op het strand) weer ontmoet. Hij bekend dat hij sindsdien nooit meer door een ander is aangeraakt – zijn geaardheid is namelijk een groot taboe in de harde wereld waarin hij leeft. De jongen antwoordt dat zijn leven ook niet is gelopen zoals hij had gewild en ze troosten elkaar. De film eindigt met de jonge Chiron die op het strand naar de horizon kijkt.

28. Vader en dochter (2000)
Regie: Michael Dudok de Wit

Ontroerende short van Michael Dudok de Wit die in zijn geheel op Youtube te zien is. Het gaat over een vader die afscheid neemt van zijn dochter. Ze fietst de wijde wereld in, maar keert telkens terug naar de plaats waar ze haar vader voor het laatst zag in de hoop hem weer te zien. Maar hij is er niet meer.

27. Un chien andalou (1929)
Regie: Luis Buñuel 
Met: Pierre Batcheff, Simone Mareuil, Luis Buñuel e.a.

Korte surrealistische film van Luis Buñuel en Salvador Dali uit 1929. Het is niet mogelijk om te zeggen waar de film precies over gaat omdat elke vorm van logica in het verhaal ontbreekt. Buñuel en Dali bundelden twee dromen die ze afzonderlijk van elkaar hadden (waaruit respectievelijk de beroemde scène waarin een scheermes een oogbal doormidden snijdt en de scène waarin mieren over een hand lopen zijn voortgekomen) en plakten die met nog wat losstaande scènes aan elkaar. Voor de première van de film had Buñuel voor de zekerheid wat stenen in zijn zak gestopt, zodat hij zichzelf daarmee kon verweren als het publiek hem uit walging van wat ze zojuist gezien hadden naar de strot zou vliegen.

26. Laurence Anyways (2012)
Regie: Xavier Dolan
Met: Melvil Poupaud, Emmanuel Schwartz, Suzanne Clément e.a.

Ik kwam deze film op het spoor na een gesprek met de Filosoof des Vaderlands Marli Huijer. Over het verhaal van de film zei ze: “Laurence is een getrouwde man die besluit als vrouw door het leven te gaan, maar wil tegelijkertijd ook de echtgenoot van zijn vrouw blijven. En die vrouw wil dat niet. Die wil gewoon een man. Maar hij blijft van haar houden en kan haar maar niet loslaten. Wat je dus ziet is dat hij vanuit zijn westerse autonomie een nieuwe identiteit aan wil nemen, zonder daarbij rekening te houden met wat zijn omgeving daarvan vindt. Aan de andere kant verwacht hij wel dat die omgeving zonder horten en stoten meegaat in die keuze. En dan zie je dus een enorm conflict ontstaan.”

25. Wind River (2017)
Regie: Taylor Sheridan
Met: Kelsey Asbille, Jeremy Renner, Julia Jones e.a.

Een misdaadthriller met maatschappijkritiek? Het bestaat. Wind River sluit af met de mededeling:  “Als er een inheems-Amerikaanse vrouw verdwijnt, wordt dat niet geregistreerd.” Met die inheems-Amerikaanse vrouw worden de indianen bedoeld die in het indianenreservaat Wind River in Wyoming wonen. De hoofdpersoon is de jachtopziener Cory Lambert (Jeremy Renner) die op een dag het bevroren lijk van een tienermeisje vindt. Samen met FBI-agente Jane Banner (Elisabeth Olsen) op zoek gaat naar de moordenaar. Het is het slotstuk in een trilogie met Sicario (2015) en Hell or High Water (2016) – drie films van regisseur Taylor Sheridan die zich afspelen aan de rafelranden van de maatschappij.

24. Ikiru (1952)
Regie: Akira Kurosawa
Met: Takashi Shimura, Nobuo Kaneko, Shin’ichi Himori e.a.

“Heeft mijn leven wel zin gehad?” Als gemeente-ambtenaar Kanji Watanabe (Takashi Shimura) erachter komt dat hij maagkanker heeft en nog hooguit een jaar leeft, gaat hij op zoek naar betekenis in zijn verder zo betekenisloze leven. Want wat heeft hij bereikt? Hij heeft dertig jaar op dezelfde afdeling gewerkt en is nooit een dag ziek geweest. Veel verder dan dat komt hij niet. Om zijn onbehagen met zichzelf te doen verdwijnen gaat hij met de horizon in zicht eindelijk iets doen waarmee hij wél betekenis geeft aan zijn leven – tot grote verrassing van zijn collega’s.

23. Zelig (1983)
Regie: Woody Allen
Met: Woody Allen, Mia Farrow, Patrick Horgan e.a.

Geweldige ‘mockumentary’ van Woody Allen. Leonard Zelig (Woody Allen) wil door iedereen aardig gevonden worden en bereikt dat door zich als een kameleon aan te passen aan zijn omgeving. Om een voorbeeld te noemen: als hij met een rabbijn praat, verandert hij langzamerhand zélf in een rabbijn – inclusief pijpenkrullen en baard. Uiteindelijk wisselt hij zo vaak van personage dat hij instort. Dr. Eudora Fletcher (Mia Farrow) probeert hem te helpen om zelf iemand te worden – maar of dat lukt laat ik nog even in het midden.

22. Breakfast at Tiffany’s (1961)
Regie: Blake Edwards
Met: Audrey Hepburn, George Peppard, Patricia Neal e.a.

Een absolute klassieker. De schrijver Paul Varjak (George Peppard) komt in New York naast de elegante socialite Holly Golightly (Audrey Hepburn) wonen. Hij is meteen geïntrigeerd door haar: in het publieke leven is ze de sexy vrouw die iedereen het hoofd op hol brengt, maar als ze alleen is verandert ze in een neurotisch wrak die aan alles twijfelt. De interesse is overigens wederzijds – maar kan Paul haar bieden wat ze verlangt? Audrey Hepburn, die pas drie maanden voordat ze begon met filmen was bevallen van een zoon, vond dat ze verkeerd was gecast voor de rol, maar uiteindelijk werd het haar meest bejubelde acteerprestatie in een film. Het scenario is gebaseerd op de gelijknamige novelle van Truman Capote.

21. The Red Turtle (2016)
Regie: Michael Dudok de Wit
Met: Emmanuel Garijo, Tom Hudson, Baptiste Goy e.a.

Wederom een animatiefilm van Michael Dudok de Wit die me bij de strot greep. Een man lijdt schipbreuk en spoelt aan op een onbewoond eiland. Hij probeert van het eiland te ontsnappen door vlotten te bouwen, maar een gigantische rode schildpad maakt hem dat onmogelijk. Dudok de Wit werkte tien jaar aan deze film. Met een team van soms wel vijftig illustratoren probeerde hij elke dag drie seconden film af te krijgen. Dat lijkt weinig, maar de film werd beeldje voor beeldje getekend, waardoor er in totaal zo’n honderdduizend tekeningen gemaakt moesten worden om de tachtig minuten durende animatiefilm te verwezenlijken.

20. Monsieur Verdoux (1947)
Regie: Charles Chaplin
Met: Charles Chaplin, Mady Correll, Allison Roddan e.a.

‘Under the proper circumstances,’ zei Charlie Chaplin eens, ‘murder can be comic.’ Monsieur Verdoux (Charlie Chaplin) is een charmante seriemoordenaar die, onder diverse schuilnamen, dames op leeftijd het hof maakt en ze vervolgens vermoord – om er daarna met de erfenis vandoor te gaan. Het idee voor de film kwam van Orson Welles, die het verhaal losjes baseerde op het verhaal van seriemoordenaar Henri-Désiré Landru. Anders dan in Henry: Portrait of a Serial Killer (verderop in deze lijst) krijg je bij deze film wel een zekere sympathie voor de protagonist. Hoewel de film onder critici niet bijzonder hoog wordt geacht, noemde Chaplin hem zelf eens ‘the cleverest and most brilliant film of my career.’

19. Match Point (2005)
Regie: Woody Allen
Met: Scarlett Johansson, Jonathan Rhys Meyers, Emily Mortimer e.a.

Ik kwam deze film wederom op het spoor door VPRO Cinema. De wervende tekst op de website luidt: “Chris, een arme, ambitieuze Ier, probeert zich op te werken in de Londense jetset. Hij leest Dostojevski’s Misdaad en Straf met een twee keer zo dikke tekstverklaring ernaast, bezoekt zoveel mogelijk opera’s en frequenteert het Tate Modern. Maar als de voorkomende jongeman heeft wat hij altijd wilde – een lieve vrouw met een steenrijke vader; een topbaan, een auto met chauffeur; een kast van een huis dat uitkijkt over de Theems – zet hij alles op het spel voor de sensuele Amerikaanse vriendin van zijn zwager. Met zijn Britse tragedie overtreft Woody Allen zijn Amerikaanse komedies ruim.”

18. Dunkirk (2017)
Regie: Christopher Nolan

Met: Fionn Whitehead, Barry Keoghan, Mark Rylance e.a.

Voor heel even lag Duinkerken in Nederland: het grootste gedeelte van de filmopnamen vond namelijk plaats op Urk. Christopher Nolan laat met Dunkirk een heel andere kant van de oorlog zien: geen spannende actiefilm over oorlogshelden, maar een tragisch relaas over het overlevingsmechanisme van een soldaat die door de vijand van alle kanten wordt geattaqueerd. De Volkskrant schreef: “Wellicht is dit de grote verdienste van Christopher Nolan: die laat zijn kijker zoveel mogelijk zintuiglijk ervaren hoe futiel het leven van een enkele soldaat is. Hoe eenzaam die geknakte Britse soldaten waren, ook binnen de groep. Terend op het ieder-voor-zich overlevingsinstinct, dat botst met de onverschillige orde van het militaire korset. Dialoog is daarvoor nauwelijks nodig – wat viel er ook te zeggen?”

17. Jackie (2016)
Regie: Pablo Larrain

Met: Natalie Portman, Peter Sarsgaard, Greta Gerwig e.a.

Prachtige film over Jackie Kennedy in de periode rond de moord op haar man John F. Kennedy. Een van de meest indringende scènes is de moord op haar man, die in geen enkele andere film zo levensecht is nagespeeld. Het verhaal is bekend: terwijl ze in de auto naast hem zit en naar een joelende menigte wuift wordt hij beschoten. Met de eerste kogel wordt hij in zijn hals geraakt, een tweede kogel doorboort zijn hoofd. Stukjes schedel en hersenen vallen in haar schoot. Het is ongelooflijk hoe zij zich door deze periode heeft heen geslagen. Hoe ze zich ondanks dat trauma vrijwel meteen wist te herpakken om de uitvaart en de nalatenschap van haar geliefde man in goede banen te leiden en veilig te stellen. Natalie Portman was niet voor niets genomineerd voor een Oscar voor Beste Actrice.

16. Okja (2017)
Regie: Joon-ho Bong
Met: Seo-hyun Ahn, Tilda Swinton, Jake Gyllenhaal e.a.

In eerste instantie had ik geen hoge verwachtingen van deze film, maar uiteindelijk heeft hij er wel voor gezorgd dat ik veel minder vlees eet dan ik eerst deed. Ook dat kan een film bewerkstelligen.
Okja gaat over een genetisch gemanipuleerd supervarken dat in een fabriek is ontwikkeld. Ze belandt op de boerderij van Mija (Seo-Hyun Ahn) en haar opa – ergens op een berg in Zuid-Korea. Het meisje en het varken worden beste vrienden. Na tien jaar komt een excentrieke vertegenwoordiger van het bedrijf (een geweldige rol van Jake Gyllenhaal) langs om Okja op te halen. Hij wil haar in New York aan de wereld laten zien én laten proeven. Zonder al teveel te willen verklappen kan ik zeggen dat Okja bepaald geen kinderfilm is. Alle gruwelijkheden van de bio-industrie komen aan bod. Het enkeltje slachthuis in een benauwde vrachtwagen, de elektrische prikkers waarmee de dieren de dood in worden gejaagd, de kille elektrocuteermachine waarmee ze worden vermoord – alles is heel dicht bij de waarheid gebleven. De grote kracht van deze film is dat het empathie wekt voor de dieren die op ons bord belanden. Want ook je karbonade had een naam.

15. Ladri di biciclette (1948)
Regie: Vittorio De Sica
Met: Lamberto Maggiorani, Enzo Staiola, Lianella Carell e.a.

In het na-oorlogse Rome vindt een werkloze man (Lamberto Maggiorani) eindelijk een baan: hij moet posters ophangen in de stad. Op zijn eerste werkdag wordt zijn fiets gestolen. Samen met zijn achtjarige zoon (Enzo Staiola) gaat hij op zoek naar de dief van zijn fiets en vindt deze ook. Maar of hij zijn fiets terugkrijgt… VPRO Cinema schrijft over deze film: “Hoogtepunt in het Italiaanse neo-realisme, een stroming waarin de filmers gebruik maakten van bestaande locaties en niet-professionele acteurs om hun verhalen over de straatarme arbeidersklasse te vertellen. Door critici vaak genoemd als een van de beste films aller tijden.”

14. Hell or High Water (2016)
Regie: David Mackenzie
Met: Chris Pine, Ben Foster, Jeff Bridges e.a.

Hierboven noemde ik al even Wind River, het derde deel van de trilogie van scenarioschrijver Taylor Sheridan over mensen die aan de randen van de maatschappij leven. Hell or High Water is het tweede deel in deze serie. Een alleenstaande vader en zijn oudere broer, een ex-militair die net uit de gevangenis is, ondernemen een wanhopige poging om de ranch van hun overleden ouders te redden. Ze beroven banken om aan geld te komen voor de schulden die op het huis rusten. Twee agenten hebben de snode plannen van de broers echter door en proberen ze bij hun laatste overval een stap voor te zijn. Hell or High Water is een film die je niet mag missen. Alles klopt en je zit tot het eind van de film op het puntje van je stoel.

13. La La Land (2016)
Regie: Damien Chazelle
Met: Ryan Gosling, Emma Stone, Rosemarie DeWitt e.a.

Mia (Emma Stone) en Sebastian (Ryan Gosling) proberen het allebei te maken in Hollywood. Zij als actrice, hij als jazzpianist. Ze komen elkaar tegen, de vonk slaat over, maar dan moeten ze kiezen: gaan ze voor de liefde of voor het grote succes? De ouderwets ogende musicalfilm is een fabelachtige ode aan klassiekers als Singin’ in the rain. Hoewel ik helemaal niet van dit genre houd, heeft deze film blijvende indruk op me gemaakt. Voor heel even vergeet je alle misère om je heen en wordt je meegezogen in dit klassieke liefdesverhaal. Het nummer City of stars wordt wat mij betreft net zo’n klassieker als de titelsong van de hierboven genoemde musicalfilm uit de jaren vijftig.

12. Kramer vs. Kramer (1979)
Regie: Robert Benton
Met: Dustin Hoffman, Meryl Streep, Jane Alexander e.a.

Ted (Dustin Hoffman) en Joanna (Meryl Streep) gaan uit elkaar. Het wordt, zoals we dat nu noemen, een vechtscheiding. Het enige zoontje van het stel wordt een speelbal in het geharrewar rondom de scheiding. In eerste instantie blijft Billy bij zijn vader, die nauwelijks weet hoe hij een ei moet koken – zo erg is hij altijd op het werk gefocust geweest. In de rechtszaal probeert Joanna haar zoon bij haar te krijgen. Ze wint de zaak, maar dan krijgt het verhaal een plotselinge wending. Saillant detail: ten tijde wat het draaien van de film zat Dustin Hoffman zelf middenin een scheiding.

11. Turist (2014)
Regie: Ruben Östlund
Met: Johannes Kuhnke, Lisa Loven Kongsli, Clara Wettergren e.a.

De eerste film van de Zweedse regisseur Ruben Östlund (o.a. The Square, zie verderop in deze lijst) die ik zag en meteen was ik verkocht. Wanneer een gezin op skivakantie wordt overvallen door een lawine verandert alles. Het gezin zit rustig te ontbijten op een terras als er plotseling een hele berg sneeuw naar beneden komt. De vader vlucht uit een reflex naar binnen, zijn vrouw en twee kinderen achterlatend op het terras. De lawine mist de hooggelegen patio, maar het vertrouwen in de vader heeft een fikse deuk opgelopen, zeker als hij later ontkent dat hij het gezin heeft verlaten. Twee uur heerlijk ongemak.

10. Midnight Cowboy (1969)
Regie: John Schlesinger
Met: Dustin Hoffman, Jon Voight, Sylvia Miles e.a.

 

09. Henry: Portrait of a Serial Killer (1986)
Regie: John McNaughton
Met: Michael Rooker, Tracy Arnold, Tom Towles e.a.

Henry: Portrait of a Serial Killer is gebaseerd op het levensverhaal van Henry Lee Lucas, die als seriemoordenaar lange tijd ongestraft zijn gang kon gaan omdat hij steeds van locatie en van strategie veranderde en daardoor niet kon worden opgepakt. Volgens sommige bronnen zou hij drieduizend moorden hebben gepleegd. Rotten Tomatoes schrijft over de film: “Many of these murders rank among the most brutal ever portrayed on film. The violence and the clinical, detached portrayal of Henry and his horrifying actions make Henry: Portrait of a Serial Killer a disturbing, thought-provoking film, but it certainly isn’t one for every taste.”

08. Tonio (2016)
Regie: Paula van der Oest
Met: Pierre Bokma, Rifka Lodeizen, Chris Peters e.a.

Een boekverfilming is altijd tricky. Soms gaat het goed, maar veel vaker gaat het mis. Neem de recente verfilmingen van Het Diner, die door schrijver Herman Koch alle drie als een gedrocht werden bestempeld. Bij een uiterst persoonlijk verhaal als Tonio – de requiemroman van A.F.Th. van der Heijden over zijn verongelukte zoon Tonio – is het helemaal spannend of een verhaal op het doek wel goed uit de verf komt. Gelukkig is de regisseur (Paula van der Oest) daar met verve in geslaagd. Ik ken geen enkele film waar het verdriet van de overgebleven ouders zo indringend in beeld wordt gebracht als in deze verfilming. Ze worden bijna suïcidaal: ze nemen ongelooflijke hoeveelheden alcoholica tot zich en verdrinken bijna letterlijk in hun verdriet. Een van de meest doordringende scènes is wanneer de vader (Pierre Bokma) de dvd met daarop het fatale ongeluk van zijn zoon beeldje voor beeldje afspeelt maar uiteindelijk toch niet naar de klap kan kijken en het schijfje vernietigd.

07. The Graduate (1967)
Regie: Mike Nichols
Met: Dustin Hoffman, Anne Bancroft, Katharine Ross e.a.

Ik had geen idee dat de Mrs. Robinson uit het nummer van Simon and Garfunkel een filmpersonage was. The Graduate gaat over Ben Braddock (Dustin Hoffman) die op zijn afstudeerfeest een vriendin van zijn ouders ontmoet – Mrs. Robinson (Anne Bancroft). Er is meteen een chemie tussen hem en haar. Als hij de veel oudere en getrouwde Mrs. Robinson later die avond naar huis brengt, verleidt ze hem. Ze beginnen een verhouding. De affaire eindigt, zoals alle affaires uiteindelijk eindigen. Maar als Ben verliefd wordt op Elaine, de dochter van Mrs. Robinson en haar man, ontstaat er een ongemakkelijke situatie. De spanning tussen de bleue Ben en de verleidelijke Mrs. Robinson is door de hele film voelbaar – ook als ze niet samen in een scène zitten.

06. Behind the Candelabra (2013)
Regie: Steven Soderbergh
Met: Michael Douglas, Matt Damon, Scott Bakula e.a.

Een van de grootste verrassingen van dit jaar. Deze televisiefilm met Michael Douglas in de rol van de excentrieke entertainer Liberace (Gerard Joling in het kwadraat) en Matt Damon als zijn jonge minnaar werd in eerste instantie door de grote studiobazen geweigerd omdat hij ‘too gay’ zou zijn. HBO durfde het wel aan en met succes: de film werd genomineerd voor een Gouden Palm in Cannes en is een van de beste biopics van de afgelopen jaren. Met name het tijdsbeeld dat geschetst wordt, bijvoorbeeld de manier waarop er in de jaren tachtig in de Verenigde Staten tegen homoseksualiteit aangekeken werd (Liberace heeft tot aan zijn dood ontkent op mannen te vallen) is treffend. Een van de betere biopics die ik in tijden zag.

05. Grave of the Fireflies (1988)
Regie: Isao Takahata
Met: Tsutomu Tatsumi, Ayano Shiraishi, Akemi Yamaguchi e.a.

Animefilm uit 1988, geregisseerd door Isao Takahata. Het is de enige animefilm die in de IMDB-lijst ‘Top 50 films aller tijden’ wordt vermeld. De eminente filmcriticus Roger Ebert noemde deze film eens ‘een van de beste oorlogsfilms ooit gemaakt’. Hotaru no Haka (‘Graf van de vuurvliegjes’) vertelt het verhaal van twee kinderen – een broer en een zus – die in Japan opgroeien tijdens de Tweede Wereldoorlog. Door een bombardement raken ze verweesd van hun ouders, waarna ze samen de oorlog proberen te overleven. Ik ben geen sentimentele man, maar bij het zien van deze film heb ik toch wel wat tranen weg moeten slikken. Met name de laatste scène van de film gaat door merg en been. Ik ben geneigd om toe te geven dat dit inderdaad een van de beste oorlogsfilms is die ik ooit heb gezien.

04. The Square (2017)
Regie: Ruben Östlund
Met: Claes Bang, Elisabeth Moss, Dominic West e.a.

Geweldige satire op de volgens regisseur Ruben Östlund ‘zelfbevredigende manier’ waarop kunstkenners met kunst om gaan. De film toon het leven van museumdirecteur Christian (Claes Bang) die door een aantal vreemde situaties wordt geconfronteerd met de wereld waarin hij leeft. Het gaat over de dunne scheidslijn tussen instinct en beschaving, maar ook over de vraag: ‘Hoe ver mag kunt eigenlijk gaan?’ Een van de meest ongemakkelijke scènes is die waarin motion capture-acteur Terry Notary – die onder meer gestalte gaf aan de primaten in Kong: Skull Island en War for the Planet of the Apes – zich gedraagt als een agressieve gorilla en al krijsend en schreeuwend door een chique eetzaal banjert. Met de minuut wordt de scène pijnlijker. In eerste instantie vinden de genodigden het een amusante performance, maar als de acteur na herhaaldelijk verzoek niet op wil houden, steeds gewelddadiger wordt en uiteindelijk een vrouw aan haar haren van een stoel trekt en probeert te verkrachten, grijpt men pas in. Het publiek in de bioscoopzaal begon zenuwachtig te wiebelen bij deze schier eindeloze scène. Sommigen wendden hun gezicht na verloop van tijd af. Net als in zijn vorige film Turist maakt de regisseur ook in deze film weer gebruik van de lange statische shots die voor ongemakkelijke momenten in de bioscoopstoelen weten te zorgen. Hij lijkt goed gekeken te hebben naar de Japanse cineast en ‘meester van het statische shot’ Yasujiro Ozu. Zet een camera neer en kijk maar wat er gebeurt – zo lijkt het devies.

03. Still Alice (2014)
Regie: Richard Glatzer en Wash Westmoreland
Met: Julianne Moore, Alec Baldwin, Kristen Stewart e.a.

Julianne Moore speelt een hoogleraar die op jonge leeftijd gediagnosticeerd wordt met Alzheimer. Van een vrouw die middenin het leven staat en overal en nergens lezingen geeft, verandert ze in een vrouw die niets meer kan. Ik kwam deze film op het spoor na een interview met Neelie Kroes. Ze memoreerde: “Een beeld uit de film zal ik nooit vergeten: ze staat voor de commode waarin de pillen liggen waarmee ze een eind aan haar leven kan maken. En net als ze op het punt staat om die pillen in te nemen, belt er iemand aan en vallen de pillen op de grond. Ze gaat naar beneden om te kijken wie er aan de deur staat, maar raakt de draad dan kwijt en weet niet meer dat ze die pillen in wilde nemen. Ook dat is weer voer voor discussie: je kunt zeggen ik neem het heft in eigen hand, ik wil mijn familie daar niet mee opzadelen, maar wanneer doe je het dan? Pas als het zo erg is dat je niet meer weet waar de pillen liggen? Dan is het al te laat.” 

02. Sling Blade (1996)
Regie: Billy Bob Thornton
Met: Billy Bob Thornton, Dwight Yoakam, J.T. Walsh e.a.

Billy Bob Thornton kende ik als de charmante seriemoordenaar Lorne Malvo in het eerste seizoen van Fargo. In Sling Blade – waarin hij niet alleen de hoofdrol speelt maar waarmee hij ook zijn regiedebuut maakt – speelt hij de zwakbegaafde moordenaar Karl. Na een kwart eeuw opgesloten gezeten te hebben in een psychiatrisch ziekenhuis, omdat hij als kind zijn moeder en haar minnaar met een zaagblad heeft vermoord, komt hij vrij en keert hij terug naar zijn geboortedorp. Hij raakt bevriend met de twaalfjarige Frank en krijgt een baantje in een reparatieshop. Thornton is onherkenbaar in deze rol. Met een vooruitgeschoven kaak, een kenmerkend loopje (hij had glasscherven in zijn schoenen zodat hij raar ging lopen) en nadrukkelijk knipperen van zijn ogen zet hij een geheel eigen karakter neer. De gesprekken met de jongen zijn ontroerend. Wat mij het meest is bijgebleven van de film is dat er niet zoiets bestaat als ‘goed’ en ‘kwaad’. Om een voorbeeld te geven: een kind vermoorden is het ergste wat een mens kan doen. Maar wat als je kon tijdreizen en de mogelijkheid had om de jonge Adolf Hitler – een lief jongetje dat vrolijk aan het ravotten is op straat – voor eeuwig het zwijgen op te leggen? Ik weet niet of ik dat zou kunnen.

01. Poesía Sin Fin (2016)
Regie: Alejandro Jodorowsky
Met: Adam Jodorowsky, Brontis Jodorowsky, Leandro Taub e.a.

Poesía Sin Fin is het tweede deel in de serie autobiografische films die de inmiddels 88-jarige kunstenaar en filmmaker Alejandro Jodorowksy over zijn leven maakt. In dit deel volgen we de jonge dichter Alejandro, die in het Santiago van de jaren veertig van de vorige eeuw op zoek gaat naar de schoonheid van het bestaan en kennismaakt met geestverwanten die naar hetzelfde op zoek zijn. De film is magisch en surrealistisch en zit vol prachtige visuele vondsten. Ik weet nog dat ik op een gegeven moment dacht: dit kun je dus ook met film doen. Toen de film afgelopen was, heb ik hem meteen nog een keer gekeken. Ik hoop dat Jodorowsky nog lang genoeg leeft om ook de andere drie delen te voltooien.

Zie ook:
De 33 beste films die ik zag in 2016
De tien best gelezen interviews van 2017

De tien best gelezen interviews van 2017

10. ‘Jandino vind ik echt verschrikkelijk’ 
Sander van de Pavert (LuckyTV) heeft niet veel op met het Nederlandse cabaret. Over Paul van Vliet zegt hij: “Ik neem weleens kennis van een stukje uit een van zijn conferences op televisie. Het niveau, de inhoud, de grappen die gemaakt worden, is ver beneden alle peil. Zijn grappen waren in de jaren vijftig al belegen.”

9. ‘De scheiding der geesten is duidelijk zichtbaar in Nederland’ 
Ivo Niehe debuteerde dit jaar als toneelschrijver. In dit interview uit hij zijn frustratie over de manier waarop er naar zijn manier van werken gekeken wordt.
“Hoge cultuur toegankelijk maken voor een breed publiek wordt door ‘de elite’ als minderwaardig gezien.”

8. ‘Er is een overloed aan schrijvers en kunstenaars’
De schrijver van de ‘onverbiddelijke bestseller’ kwam dit jaar met een nieuw boek: Sirenen. Reden voor mij om met Jan Cremer het culturele klimaat in ons land onder de loep te nemen.

7. ‘Ik werk honderd uur per week’
Met scores voor Mad Max: Fury Road en Deadpool is Tom Holkenborg, beter bekend als JunkieXL, een van de meest succesvolle filmcomponisten ter wereld. Voor Playboy nam ik een kijkje in zijn leven.

6. ‘Van mij had Niña Weijers de Libris Literatuurprijs mogen winnen’
Wim Pijbes, oud-directeur van het Rijksmuseum, doet uit de doeken wat zijn culturele smaak is. “Wat mijn lievelingswerk is? Dat verschilt per dag. Misschien Huwelijksportret van Isaac Massa en Beatrix van der Laan van Frans Hals, waarop twee jonge mensen zich ter gelegenheid van hun huwelijk laten portretteren.”

5. ‘We moeten af van het woord cultuursubsidie’
De wereldberoemde regisseur Ivo van Hove gispt ’s lands toneelklimaat: “Pas als je een acteur een Wilders-pruik opzet, wordt het herkend als politiek theater.”

4. ‘Ik snijd dikke boeken met een broodmes doormidden’
Oud-eurocommissaris Neelie Kroes onthult in dit interview onder meer dat ze verhuisd is vanwege een stalker.

3. ‘XTC en MDMA, ik kan het van harte aanbevelen’ 
Thijs Römer raakt in opspraak nadat hij in dit interview het gebruik van harddrugs propageert.

2. ‘Het liefst wil ik helemaal niets meer’
Dit voorjaar sprak ik met Mies Bouwman over haar werk en leven. Aan haar keukentafel vertelde ze dat dit misschien wel haar laatste interview zou zijn.

1. ‘Alcohol is het vocht van de democratie’
Een vrijmoedig gesprek met een van de beste schrijvers die wij op dit moment hebben: Dimitri Verhulst. Over het jammerlijke verdwijnen van de kroegcultuur, het onbegrijpelijke succes van Karl Ove Knausgård, geloofsfanatici en het vaderschap. ‘Ik ben een uitermate slechte en afwezige vader.’